<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X24n0449"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 449 大般若经纲要</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 449 大般若经纲要</title> <author>淸 葛<g ref="#CB17830">䵻</g>提纲</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">449</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">大般若经纲要</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02528"> <charName>CBETA CHARACTER CB02528</charName> <mapping cb:dec="985568" type="PUA">U+F09E0</mapping> <mapping type="unicode">U+2329F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[日*敢]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04394"> <charName>CBETA CHARACTER CB04394</charName> <mapping cb:dec="987434" type="PUA">U+F112A</mapping> <mapping type="unicode">U+20EF3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*敕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15243"> <charName>CBETA CHARACTER CB15243</charName> <mapping cb:dec="998283" type="PUA">U+F3B8B</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+8CBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卯/贝]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15356"> <charName>CBETA CHARACTER CB15356</charName> <mapping cb:dec="998396" type="PUA">U+F3BFC</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+5AD3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[媲-囟+(色-巴+囚)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17830"> <charName>CBETA CHARACTER CB17830</charName> <mapping cb:dec="1000870" type="PUA">U+F45A6</mapping> <mapping type="unicode">U+4D7B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[鼎*彗]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-03T16:51:53"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0045a" n="0045a"/> <lb ed="X" n="0045a01"/> <lb ed="X" n="0045a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 449-A 大般若经纲要序</cb:mulu><head>No. 449-A <lb ed="X" n="0045a03"/><lb ed="R037" n="0611a01"/> 大般若经纲要序</head> <lb ed="X" n="0045a04"/> <lb ed="X" n="0045a05"/><lb ed="R037" n="0611a02"/><p xml:id="pX24p0045a0501">西方圣人所说修多罗。浩瀚洋溢。自非摩诃衍上士。 <lb ed="X" n="0045a06"/><lb ed="R037" n="0611a03"/>具闻持海。不足以受。盖非世间寻常文字。乃出世第 <lb ed="X" n="0045a07"/><lb ed="R037" n="0611a04"/>一義天也。像法中有龙树大士。以智辩威猛力。直诣 <lb ed="X" n="0045a08"/><lb ed="R037" n="0611a05"/>大龙宫中。穷所结集法藏。见花严经三本。上本之品 <lb ed="X" n="0045a09"/><lb ed="R037" n="0611a06"/>偈。皆以微尘数计。中本亦千馀品。约五十万偈。此二 <lb ed="X" n="0045a10"/><lb ed="R037" n="0611a07"/>本。谓非阎浮人心力所能持。遂卷而怀之。不传于世。 <lb ed="X" n="0045a11"/><lb ed="R037" n="0611a08"/>今之流通震旦八十一卷者。盖小本而犹未全者也。 <lb ed="X" n="0045a12"/><lb ed="R037" n="0611a09"/>於戏。河伯望洋。鸴鸠控地。以此知<persName>佛</persName>演说海。<persName>佛</persName>言词 <lb ed="X" n="0045a13"/><lb ed="R037" n="0611a10"/>海。非凡小之见可窥测矣。大般若经六百卷。为一大 <lb ed="X" n="0045a14"/><lb ed="R037" n="0611a11"/>藏之冠。然文有定品。句有定数。凡有目有口。可捧可 <lb ed="X" n="0045a15"/><lb ed="R037" n="0611a12"/>观。可读可诵。然而禅丛讲肆。展阅者良少。得非畏其 <lb ed="X" n="0045a16"/><lb ed="R037" n="0611a13"/>繁重。不若八十卷之花严尙有讽诵者欤。以此征龙 <lb ed="X" n="0045a17"/><lb ed="R037" n="0611a14"/>树之言。能洞悉众生方俗根解。非苟然也。余年运既 <lb ed="X" n="0045a18"/><lb ed="R037" n="0611a15"/>往。谢事宗社。从且至暮。略披一二。诸健苾刍见而笑 <lb ed="X" n="0045a19"/><lb ed="R037" n="0611a16"/>曰。恶用是矻矻为。君子三戒。血气既衰。戒之在得。况 <lb ed="X" n="0045a20"/><lb ed="R037" n="0611a17"/>在老尊宿数。欲何所冀。而用是矻矻为。余方捧经弗 <lb ed="X" n="0045a21"/><lb ed="R037" n="0611a18"/>应。心知其惜我筋力。直未同我心志耳。甚矣。深经之 <lb ed="X" n="0045a22"/><lb ed="R037" n="0611b01"/>难闻。菩提之不易种也。因作尊经远邪论以救末劫。 <lb ed="X" n="0045a23"/><lb ed="R037" n="0611b02"/>七空居士葛公。毅调见之喜。而击节焉。盖葛公正以 <lb ed="X" n="0045a24"/><lb ed="R037" n="0611b03"/>是经文句山积。浩难沙算。矢志节略。以便持受。不期 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0045b" n="0045b"/> <lb ed="X" n="0045b01"/><lb ed="R037" n="0611b04"/>而合。缄书修贽。持其录本就正。余歎曰。语有之。磁石 <lb ed="X" n="0045b02"/><lb ed="R037" n="0611b05"/>吸铁。芒针引线。盖言流湿就燥。物从其类也。余与葛 <lb ed="X" n="0045b03"/><lb ed="R037" n="0611b06"/>公素昧平生。乃因此作合葛公。方获余之心。余亦能 <lb ed="X" n="0045b04"/><lb ed="R037" n="0611b07"/>通葛公之志。往昔殆皆般若会中人也。于是发经观 <lb ed="X" n="0045b05"/><lb ed="R037" n="0611b08"/>之。纲要条理。井井有序。约六百卷之文于五册。纲要 <lb ed="X" n="0045b06"/><lb ed="R037" n="0611b09"/>在是。全经在是。其节繁去复。裁酌运笔。大费精思。缘 <lb ed="X" n="0045b07"/><lb ed="R037" n="0611b10"/>起六条。载诸卷端。公盖幼希出世。长阅沧桑。书史之 <lb ed="X" n="0045b08"/><lb ed="R037" n="0611b11"/>馀。鸡鸣而起。孜孜焉。正如空山老衲。讽是经为日课。 <lb ed="X" n="0045b09"/><lb ed="R037" n="0611b12"/>诚所谓正信稀有也。古称五度如盲。般若如导。此经 <lb ed="X" n="0045b10"/><lb ed="R037" n="0611b13"/>宏词妙辩。层见叠出。其阐扬<persName>佛</persName>慧。深廣幽玄。殊为法 <lb ed="X" n="0045b11"/><lb ed="R037" n="0611b14"/>门修习之要。此龙树大论所由作也。惜今缁流宿学。 <lb ed="X" n="0045b12"/><lb ed="R037" n="0611b15"/>有白首若不闻见。况悉其義哉。坐见黄口僧雏。每效 <lb ed="X" n="0045b13"/><lb ed="R037" n="0611b16"/>诃<persName>佛</persName>。白衣廣额。咸易说禅。将非魔作<persName>佛</persName>。恼乱我心者 <lb ed="X" n="0045b14"/><lb ed="R037" n="0611b17"/>耶。嗟嗟有生。疲薾世间。灵根自弃。发虽短而心甚长。 <lb ed="X" n="0045b15"/><lb ed="R037" n="0611b18"/>盖皆长于摄生。而不知所以生。或长于世智。而不长 <lb ed="X" n="0045b16"/><lb ed="R037" n="0612a01"/>于般若。且不知经之与禅。从一<persName>佛</persName>流出。<persName>佛</persName>外无禅。经 <lb ed="X" n="0045b17"/><lb ed="R037" n="0612a02"/>中有趣。初无文字之相。又何禅教之岐乎哉。夫世相 <lb ed="X" n="0045b18"/><lb ed="R037" n="0612a03"/>无常。上天难谌。蓬莱之水。淸浅幾回。金铜仙人。泪流 <lb ed="X" n="0045b19"/><lb ed="R037" n="0612a04"/>一梦。苟能闻熏般若。承事空王。馺娑馆。寻香城。可不 <lb ed="X" n="0045b20"/><lb ed="R037" n="0612a05"/>作异观。菩提场。缺陷界。亦混成一相。即祇洹梵呗。洙 <lb ed="X" n="0045b21"/><lb ed="R037" n="0612a06"/>泗絃歌。究竟无非一音。吾知葛公夙兴夜寐。从事深 <lb ed="X" n="0045b22"/><lb ed="R037" n="0612a07"/>经。其所得多矣。埙吹篪应。人有同心。能不兴起。而想 <lb ed="X" n="0045b23"/><lb ed="R037" n="0612a08"/>见灵山之法会焉。是为序。</p> <lb ed="X" n="0045b24"/><lb ed="R037" n="0612a09"/><p xml:id="pX24p0045b2401">康熙十年辛亥四月朢日古南樗叟通门牧雲氏书 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0045c" n="0045c"/> <lb ed="X" n="0045c01"/><lb ed="R037" n="0612a10"/>于懒斋之雨窗</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045c02"/> <lb ed="X" n="0045c03"/> <lb ed="X" n="0045c04"/> <lb ed="X" n="0045c05"/> <lb ed="X" n="0045c06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 449-B 般若纲要小序</cb:mulu><head>No. 449-B <lb ed="X" n="0045c07"/><lb ed="R037" n="0612a12"/> 般若纲要小序</head> <lb ed="X" n="0045c08"/> <lb ed="X" n="0045c09"/><lb ed="R037" n="0612a13"/><p xml:id="pX24p0045c0901">夫般若者。離言说相。離心缘相。迥绝中边。超诸限量。 <lb ed="X" n="0045c10"/><lb ed="R037" n="0612a14"/>烈<g ref="#CB08504">焰</g>寧容凑泊。迅雷不及思量。鞠其根源。觅一字脚 <lb ed="X" n="0045c11"/><lb ed="R037" n="0612a15"/>了不可得。乃大藏经中。究览部类。至六百卷之多。将 <lb ed="X" n="0045c12"/><lb ed="R037" n="0612a16"/>母文字般若。与实相观照之旨。固有大相径庭者乎。 <lb ed="X" n="0045c13"/><lb ed="R037" n="0612a17"/>曰。何为其然也。自有祖以来。固曰不立文字矣。曰。别 <lb ed="X" n="0045c14"/><lb ed="R037" n="0612a18"/>传直指矣。然離教而参。離教而悟。则先德所不许也。 <lb ed="X" n="0045c15"/><lb ed="R037" n="0612b01"/>必以默然无言为极则事。谓纔开口便落今时。大慧 <lb ed="X" n="0045c16"/><lb ed="R037" n="0612b02"/>所诃。为默照邪禅者也。故虽有口。只堪挂壁。仍不碍 <lb ed="X" n="0045c17"/><lb ed="R037" n="0612b03"/>横说竖说。虽戒人抄录其语。而善说法要者。自一言 <lb ed="X" n="0045c18"/><lb ed="R037" n="0612b04"/>半句。以至遍界遍空。相续不断。为无尽藏。如或文字 <lb ed="X" n="0045c19"/><lb ed="R037" n="0612b05"/>作文字解。无文字作无文字解。非从葛藤中绊倒。即 <lb ed="X" n="0045c20"/><lb ed="R037" n="0612b06"/>向黑山下躲跟。皆不免担板之讥。堕落两头。未识宗 <lb ed="X" n="0045c21"/><lb ed="R037" n="0612b07"/>趣者矣。曹<anchor xml:id="nkr_note_add_0045c2101" n="0045c2101"/><anchor xml:id="beg0045c2101" n="0045c2101"/>溪<anchor xml:id="end0045c2101"/>大师示不识字。然亦从般若半偈顿彻 <lb ed="X" n="0045c22"/><lb ed="R037" n="0612b08"/>心源。而忍祖尝劝人诵金刚般若。今是经。流转最廣。 <lb ed="X" n="0045c23"/><lb ed="R037" n="0612b09"/>智愚咸习。则黄梅会中为之发起也。是故缩之。则无 <lb ed="X" n="0045c24"/><lb ed="R037" n="0612b10"/>住一言。该般若全部不为少。展之。则六百全经。用剖 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0046a" n="0046a"/> <lb ed="X" n="0046a01"/><lb ed="R037" n="0612b11"/>破微尘不为多。乃至森罗万象。義海炳然。雲行鸟飞。 <lb ed="X" n="0046a02"/><lb ed="R037" n="0612b12"/>风动尘起。种种现前。咸是第一波罗蜜多。彼情存数 <lb ed="X" n="0046a03"/><lb ed="R037" n="0612b13"/>量。计少计多。未达法源。徒成戏论。兹藏本大般若部。 <lb ed="X" n="0046a04"/><lb ed="R037" n="0612b14"/>凡六百卷。于世界海。刹尘数修多罗中。仅毛头许。而 <lb ed="X" n="0046a05"/><lb ed="R037" n="0612b15"/>我等心量昧劣。未免望洋。品目弗窥。况及義趣。吾友 <lb ed="X" n="0046a06"/><lb ed="R037" n="0612b16"/>复庵居士。<note place="inline">七空别号</note>剋究大法。既积岁年。向上一機。忘言 <lb ed="X" n="0046a07"/><lb ed="R037" n="0612b17"/>默契。游泳之暇。弥更温研。首尾紬绎者。三载。念部帙 <lb ed="X" n="0046a08"/><lb ed="R037" n="0612b18"/>繁多。尟能卒业。而其间義同文复。亦不可致诘。虽大 <lb ed="X" n="0046a09"/><lb ed="R037" n="0613a01"/>圣微言。或繁或简。未易以常情臆测。而流通无力。披 <lb ed="X" n="0046a10"/><lb ed="R037" n="0613a02"/>览多艰。接物之缘。将虞。或阙敬殚心思。提纲擧要。约 <lb ed="X" n="0046a11"/><lb ed="R037" n="0613a03"/>为十卷。略备大观。使一切获睹是编者。登第一義天。 <lb ed="X" n="0046a12"/><lb ed="R037" n="0613a04"/>而天光常发。入法流漩澓海。而具足海味。弘法之怀。 <lb ed="X" n="0046a13"/><lb ed="R037" n="0613a05"/>勤且切矣。倘增慢禅流。更掇拾緖言。谓我宗无语句。 <lb ed="X" n="0046a14"/><lb ed="R037" n="0613a06"/>亦无一法与人。敢问如是十卷玄文。为是语句。为非 <lb ed="X" n="0046a15"/><lb ed="R037" n="0613a07"/>语句。是有法与人。是无法与人。请具眼者。试判断看。</p> <lb ed="X" n="0046a16"/><lb ed="R037" n="0613a08"/><p xml:id="pX24p0046a1601">济宗学人法同学弟张立廉拜述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046a17"/> <lb ed="X" n="0046a18"/> <lb ed="X" n="0046a19"/> <lb ed="X" n="0046a20"/> <lb ed="X" n="0046a21"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 449-C 般若纲要缘起</cb:mulu><head>No. 449-C <lb ed="X" n="0046a22"/><lb ed="R037" n="0613a10"/> 般若纲要缘起</head> <lb ed="X" n="0046a23"/> <lb ed="X" n="0046a24"/><lb ed="R037" n="0613a11"/><p xml:id="pX24p0046a2401">一提纲要 般若者何。般若部为三藏之首。大般若 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0046b" n="0046b"/> <lb ed="X" n="0046b01"/><lb ed="R037" n="0613a12"/>又为般若部之首。兹为大般若波罗蜜多经也。经凡 <lb ed="X" n="0046b02"/><lb ed="R037" n="0613a13"/>六百卷。字字谈宗。其文浩博。兹提纲要。以明宗旨也。 <lb ed="X" n="0046b03"/><lb ed="R037" n="0613a14"/>昔永明禅师。辑述大藏为宗镜。而不存经教之名。则 <lb ed="X" n="0046b04"/><lb ed="R037" n="0613a15"/>夫後之以经为教者。其见斥于师也明矣。矧 大乘 <lb ed="X" n="0046b05"/><lb ed="R037" n="0613a16"/>般若诸经之最尊最上。假言说。以显无言无说。晰名 <lb ed="X" n="0046b06"/><lb ed="R037" n="0613a17"/>相。以显无相一相。而总消归于无所有不可得。此其 <lb ed="X" n="0046b07"/><lb ed="R037" n="0613a18"/>所谈者何事。犹以教字活埋之。解经而不知经。诚自 <lb ed="X" n="0046b08"/><lb ed="R037" n="0613b01"/>障也。後来祖师语句。如四句百非。有句无句。皆谓祖 <lb ed="X" n="0046b09"/><lb ed="R037" n="0613b02"/>师创建。为不立文字之宗。而不知一本大经。释迦如 <lb ed="X" n="0046b10"/><lb ed="R037" n="0613b03"/>来金口宣之矣。盖<persName>如来</persName>所以为教。祖师所以为宗。无 <lb ed="X" n="0046b11"/><lb ed="R037" n="0613b04"/>二无别也。且<persName>如来</persName>圣中之圣。寧不知後此文字繁兴。 <lb ed="X" n="0046b12"/><lb ed="R037" n="0613b05"/>而早堕言诠以为之俑。其不能離文字以为教。即其 <lb ed="X" n="0046b13"/><lb ed="R037" n="0613b06"/>不能不離文字以为宗也。特大经卷分六百。葉计万 <lb ed="X" n="0046b14"/><lb ed="R037" n="0613b07"/>千。名相析别。宗旨立破。不为提纲擧要。观者能勿望 <lb ed="X" n="0046b15"/><lb ed="R037" n="0613b08"/>洋。正使终帙犹难。何况思惟修证。徒成庋阁。流览莫 <lb ed="X" n="0046b16"/><lb ed="R037" n="0613b09"/>周。如此大经。敬奉有馀。亲闻不足。非所以助扬圣教 <lb ed="X" n="0046b17"/><lb ed="R037" n="0613b10"/>启迪初心也。即如经中增语二十卷。诸法不可得。增 <lb ed="X" n="0046b18"/><lb ed="R037" n="0613b11"/>语亦不可得。抉其指归。仅缀三行。便得稳括。又如淸 <lb ed="X" n="0046b19"/><lb ed="R037" n="0613b12"/>净一百一十三卷。互融诸法。一多交注。提纲五葉。亦 <lb ed="X" n="0046b20"/><lb ed="R037" n="0613b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0046b2001" n="0046b2001"/><anchor xml:id="beg0046b2001" n="0046b2001"/>已<anchor xml:id="end0046b2001"/>无疑。全经提掇。悉皆仿此。如是经文就简。義无或 <lb ed="X" n="0046b21"/><lb ed="R037" n="0613b14"/>遗。毋俟博稽。方穷玄旨也。</p> <lb ed="X" n="0046b22"/><lb ed="R037" n="0613b15"/><p xml:id="pX24p0046b2201">一详条理 既提纲要。遂晰条理。纲要。所以明宗旨。 <lb ed="X" n="0046b23"/><lb ed="R037" n="0613b16"/>条理。所以通機緖。经中有菩萨问。而<persName>如来</persName>答。有<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0046b24"/><lb ed="R037" n="0613b17"/>诘。而菩萨对。有菩萨与菩萨问难。而<persName>如来</persName>为之劝赞。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0046c" n="0046c"/> <lb ed="X" n="0046c01"/><lb ed="R037" n="0613b18"/>为之证记。亦间有请问当来<name role="" type="person">慈氏菩萨</name>。而<persName>如来</persName>复为 <lb ed="X" n="0046c02"/><lb ed="R037" n="0614a01"/>之证明者。层次循置。機緖相宣。一本原文。各还起讫。 <lb ed="X" n="0046c03"/><lb ed="R037" n="0614a02"/>有一问一答。有数问数答。有数十问而数十答。句有 <lb ed="X" n="0046c04"/><lb ed="R037" n="0614a03"/>来源。義无断续。</p> <lb ed="X" n="0046c05"/><lb ed="R037" n="0614a04"/><p xml:id="pX24p0046c0501">一顺经文。依经字 尝读慈恩法师传。当日译经文 <lb ed="X" n="0046c06"/><lb ed="R037" n="0614a05"/>繁。将顺众意。除繁去重。夜梦警诫。还依廣翻。众师启 <lb ed="X" n="0046c07"/><lb ed="R037" n="0614a06"/>请。毋假删遗。何况凡夫。敢效品节。无如下士之流通 <lb ed="X" n="0046c08"/><lb ed="R037" n="0614a07"/>念切。山野之行笈筋枯。资微难获弘经。时暂欣闻博 <lb ed="X" n="0046c09"/><lb ed="R037" n="0614a08"/>義。种种方便。遂决探珠。既禀微诚。益矢谨恪。经文无 <lb ed="X" n="0046c10"/><lb ed="R037" n="0614a09"/>一字倒置。元脚无一字移改。唯当节宣。愼循来脉。阅 <lb ed="X" n="0046c11"/><lb ed="R037" n="0614a10"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0046c1101" n="0046c1101"/><anchor xml:id="beg0046c1101" n="0046c1101"/>已<anchor xml:id="end0046c1101"/>堪灌漑灵苗。读者。仍捧宝函全诵。是以品题起 <lb ed="X" n="0046c12"/><lb ed="R037" n="0614a11"/>止。卷帙载详。简首标宗。分段眉列。如通鉴有目录。而 <lb ed="X" n="0046c13"/><lb ed="R037" n="0614a12"/>全史则具在。令得按图探索。数葉寻行。如线之针引。 <lb ed="X" n="0046c14"/><lb ed="R037" n="0614a13"/>似暗之炬导。毋费穷翻。<anchor xml:id="nkr_note_add_0046c1401" n="0046c1401"/><anchor xml:id="beg0046c1401" n="0046c1401"/>已<anchor xml:id="end0046c1401"/>到本所。</p> <lb ed="X" n="0046c15"/><lb ed="R037" n="0614a14"/><p xml:id="pX24p0046c1501">一问答。正反不幷载。单行隻句。毋遗忽 经文有问 <lb ed="X" n="0046c16"/><lb ed="R037" n="0614a15"/>详。而答又复述者。有反说。而正又复陈者。叮咛诰诫。 <lb ed="X" n="0046c17"/><lb ed="R037" n="0614a16"/>反复乃辞旨倍温。权实兼施。正反而義趣洋溢。虽属 <lb ed="X" n="0046c18"/><lb ed="R037" n="0614a17"/>重见。何病慇勤。奈卷帙渐豐。则守约宜讲。问答毋取 <lb ed="X" n="0046c19"/><lb ed="R037" n="0614a18"/>两陈。正反仅开一道。接機远近。芥捷投针。義融水乳。 <lb ed="X" n="0046c20"/><lb ed="R037" n="0614b01"/>铁逢磁吸。至若单词。乃复隻句。来源暗度。语脉渊微。 <lb ed="X" n="0046c21"/><lb ed="R037" n="0614b02"/>探会真龙。靡伤断鹤。</p> <lb ed="X" n="0046c22"/><lb ed="R037" n="0614b03"/><p xml:id="pX24p0046c2201">一心经。为般若体要 般若全文六百。心经二百馀 <lb ed="X" n="0046c23"/><lb ed="R037" n="0614b04"/>字。繁简不同。实为体要。其间有建有破。波涌雲兴。要 <lb ed="X" n="0046c24"/><lb ed="R037" n="0614b05"/>归无智无得。神珠澈映。心经五蕴。六根。六尘。十八界 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0047a" n="0047a"/> <lb ed="X" n="0047a01"/><lb ed="R037" n="0614b06"/>说起。乃至菩提萨埵。三世诸<persName>佛</persName>。般若幷同。第其中间 <lb ed="X" n="0047a02"/><lb ed="R037" n="0614b07"/>诸法名相。六度万行。立破层翻。奚止数百。而扫规却 <lb ed="X" n="0047a03"/><lb ed="R037" n="0614b08"/>迹。弗留纤痕。神源宝珠。不逾无智无得两義。心经对 <lb ed="X" n="0047a04"/><lb ed="R037" n="0614b09"/>待语句。只以生灭垢净增减三義括之。般若所载。若 <lb ed="X" n="0047a05"/><lb ed="R037" n="0614b10"/>常若无常。若乐若苦等。廣说乃至若有若无。若合若 <lb ed="X" n="0047a06"/><lb ed="R037" n="0614b11"/>散。文非一指。各涵妙義。而三对待。廣略虽殊。实<anchor xml:id="nkr_note_add_0047a0601" n="0047a0601"/><anchor xml:id="beg0047a0601" n="0047a0601"/>已<anchor xml:id="end0047a0601"/>含 <lb ed="X" n="0047a07"/><lb ed="R037" n="0614b12"/>摄心经。言诸法空相。空中无色等。而般若叠擧无所 <lb ed="X" n="0047a08"/><lb ed="R037" n="0614b13"/>有。不可得。心经远離顚倒梦想。而般若穷辩菩萨魔 <lb ed="X" n="0047a09"/><lb ed="R037" n="0614b14"/>事。心经神咒作结。即密即显。而般若以六波罗蜜分 <lb ed="X" n="0047a10"/><lb ed="R037" n="0614b15"/>六会说。收归全文。盖真言为总持门。而六到彼岸又 <lb ed="X" n="0047a11"/><lb ed="R037" n="0614b16"/>为诸法总持。義正相等。心经起文。照空五蕴。更不及 <lb ed="X" n="0047a12"/><lb ed="R037" n="0614b17"/>馀法。即说度厄。乃至结经除苦。真实不虚。照应完密。 <lb ed="X" n="0047a13"/><lb ed="R037" n="0614b18"/>般若始终。洗发诸法。如幻如梦。乃至如寻香城。而为 <lb ed="X" n="0047a14"/><lb ed="R037" n="0615a01"/>有情撥转灵源。弘开愿海。成<persName>佛</persName>度生。其義如是。夫以 <lb ed="X" n="0047a15"/><lb ed="R037" n="0615a02"/>万三千之弘文。大部提纲擧要。不逾数卷。约矣。心经 <lb ed="X" n="0047a16"/><lb ed="R037" n="0615a03"/>以二百三十字摄之。所谓河沙妙德。总在心源也耶。 <lb ed="X" n="0047a17"/><lb ed="R037" n="0615a04"/>某于此二载间。舒之。则般若六百。卷之。则心经二百。 <lb ed="X" n="0047a18"/><lb ed="R037" n="0615a05"/>从多出少。从少出多。每一诵持。辄标新義。不思议法。 <lb ed="X" n="0047a19"/><lb ed="R037" n="0615a06"/>赞莫能穷。是则纲要无多。全经宛尔。<anchor xml:id="nkr_note_add_0047a1901" n="0047a1901"/><anchor xml:id="beg0047a1901" n="0047a1901"/>已<anchor xml:id="end0047a1901"/>五百七十七 <lb ed="X" n="0047a20"/><lb ed="R037" n="0615a07"/>卷。能断金刚分。即流通金刚经文也。喩指金刚。義标 <lb ed="X" n="0047a21"/><lb ed="R037" n="0615a08"/>中道。般若骨髓。乃在两经。特以经题彰显。不复论列。</p> <lb ed="X" n="0047a22"/><lb ed="R037" n="0615a09"/><p xml:id="pX24p0047a2201">一纪年人 朽<g ref="#CB17830">䵻</g>。幼希出世。长遂硁拙。自申酉後。取 <lb ed="X" n="0047a23"/><lb ed="R037" n="0615a10"/>家藏全史笔读一过。阅岁历时。裘葛四易。于终卷之 <lb ed="X" n="0047a24"/><lb ed="R037" n="0615a11"/>夕。喟然兴慨曰。上下四千馀祀。兴亡得丧尽在是矣。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0047b" n="0047b"/> <lb ed="X" n="0047b01"/><lb ed="R037" n="0615a12"/>从此动厌世之想。谓幻起幻灭。无真实義。吾道断非 <lb ed="X" n="0047b02"/><lb ed="R037" n="0615a13"/>兴亡得丧间事。不觉由史入禅。求一真实。信有此事。 <lb ed="X" n="0047b03"/><lb ed="R037" n="0615a14"/>而气矜犹隆。五情未淡。虽多翻览。徒徇文词。纵切悔 <lb ed="X" n="0047b04"/><lb ed="R037" n="0615a15"/>责。参差未一近。星霜日改。而诵持亦日积。习恼渐尔 <lb ed="X" n="0047b05"/><lb ed="R037" n="0615a16"/>轻安。跧繫渐尔消解。顿念无常。归心 般若。乃思粗 <lb ed="X" n="0047b06"/><lb ed="R037" n="0615a17"/>净身口。方堪展卷受持。徘徊两载。至戊申春夏。绵历 <lb ed="X" n="0047b07"/><lb ed="R037" n="0615a18"/>听讲者半年。得辍荤血。遂于<anchor xml:id="nkr_note_add_0047b0701" n="0047b0701"/><anchor xml:id="beg0047b0701" n="0047b0701"/>己<anchor xml:id="end0047b0701"/>酉新正。开经迄今庚 <lb ed="X" n="0047b08"/><lb ed="R037" n="0615b01"/>戌除月告竣。其间病疽病脱。心则无辍从事 大经。 <lb ed="X" n="0047b09"/><lb ed="R037" n="0615b02"/>恰得二年。而以夜分计之。实唯三载。此一时中。更无 <lb ed="X" n="0047b10"/><lb ed="R037" n="0615b03"/>杂想萦绕。亦止。馀经兼进。因兹多病。恒虑无常。誓欲 <lb ed="X" n="0047b11"/><lb ed="R037" n="0615b04"/>澈通。昼夜祛除盖眠。当夏候晓。露坐庭除。冷泉盥<g ref="#CB04394">嗽</g>。 <lb ed="X" n="0047b12"/><lb ed="R037" n="0615b05"/>便复开卷。日射几席。乃移入户。冬夜熟睡一觉。吹灯 <lb ed="X" n="0047b13"/><lb ed="R037" n="0615b06"/>起坐。鸡声月色。领纳甚亲。或时纸窗色靑。短檠发赤。 <lb ed="X" n="0047b14"/><lb ed="R037" n="0615b07"/>投笔而起。至于居恒键户。以阈自限。唯二时粥饭间。 <lb ed="X" n="0047b15"/><lb ed="R037" n="0615b08"/>歇少顷。即二净。亦不远左右。後圃草色。室迩喁喁。疏 <lb ed="X" n="0047b16"/><lb ed="R037" n="0615b09"/>散如客。亲者疑讶。<anchor xml:id="nkr_note_add_0047b1601" n="0047b1601"/><anchor xml:id="beg0047b1601" n="0047b1601"/>已<anchor xml:id="end0047b1601"/>毕事之日。矻矻乍解。胸臆如释 <lb ed="X" n="0047b17"/><lb ed="R037" n="0615b10"/>去一物。身心大休。颇为罄快。是晚。忽下停淤数升。而 <lb ed="X" n="0047b18"/><lb ed="R037" n="0615b11"/>神思略无睏倦。自念大经六百卷。阅时亦不下六百 <lb ed="X" n="0047b19"/><lb ed="R037" n="0615b12"/>日。仗此智光。照瞩无量积愆。消除无始夙障。诚为多 <lb ed="X" n="0047b20"/><lb ed="R037" n="0615b13"/>生庆幸。非假忏力奚从。遂邀道侣。陈供全经。筌表如 <lb ed="X" n="0047b21"/><lb ed="R037" n="0615b14"/>雲。<g ref="#CB05418">虔</g>修忏法。能礼所礼。了不可得。是後终以心血枯 <lb ed="X" n="0047b22"/><lb ed="R037" n="0615b15"/>竭。脾疾继作。欲书缘起。又复蹉跎。共惊头目沉沉。自 <lb ed="X" n="0047b23"/><lb ed="R037" n="0615b16"/>喜返视了了。暂推药裹。疾写所怀。为例引六则。繫经 <lb ed="X" n="0047b24"/><lb ed="R037" n="0615b17"/>文之後。蚍蜉撼树。终哂绵劣。鷃鼠饮河。却<anchor xml:id="nkr_note_add_0047b2401" n="0047b2401"/><anchor xml:id="beg0047b2401" n="0047b2401"/>已<anchor xml:id="end0047b2401"/>腹果。後 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0047c" n="0047c"/> <lb ed="X" n="0047c01"/><lb ed="R037" n="0615b18"/>之君子。正其遗漏。直其拘牵。毋使稍病于经。毋谓仅 <lb ed="X" n="0047c02"/><lb ed="R037" n="0616a01"/>通乎教。宗风助起。实有望焉。</p><p xml:id="pX24p0047c0212" cb:place="inline">昆山葛<g ref="#CB17830">䵻</g>谨述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047c03"/> <lb ed="X" n="0047c04"/> <lb ed="X" n="0047c05"/> <lb ed="X" n="0047c06"/> <lb ed="X" n="0047c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 449-D 般若纲要卷前</cb:mulu><head>No. 449-D <lb ed="X" n="0047c08"/><lb ed="R037" n="0616a03"/> 般若纲要卷前</head> <lb ed="X" n="0047c09"/> <lb ed="X" n="0047c10"/><lb ed="R037" n="0616a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0047c1001">大般若经缘起</item> <lb ed="X" n="0047c11"/><lb ed="R037" n="0616a05"/><item xml:id="itemX24p0047c1101">大般若经诸法要目</item> <lb ed="X" n="0047c12"/><lb ed="R037" n="0616a06"/><item xml:id="itemX24p0047c1201">大般若经关键</item></list> <lb ed="X" n="0047c13"/><lb ed="R037" n="0616a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大般若经缘起</cb:mulu><head>〇大般若经缘起<note place="inline">载大智度论</note></head> <lb ed="X" n="0047c14"/><lb ed="R037" n="0616a08"/><p xml:id="pX24p0047c1401"><persName>佛</persName>以何因缘。故说摩诃般若波罗蜜经。譬如<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0047c15"/><lb ed="R037" n="0616a09"/>王。不以无事及小因缘而动。</p><p xml:id="pX24p0047c1512" cb:place="inline">答。三藏中廣引诸喩。 <lb ed="X" n="0047c16"/><lb ed="R037" n="0616a10"/>为声闻说法。不说菩萨道。中阿含经虽记弥勒作<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0047c17"/><lb ed="R037" n="0616a11"/>亦不说种种菩萨行。今欲为弥勒等。廣说菩萨行。故 <lb ed="X" n="0047c18"/><lb ed="R037" n="0616a12"/>说摩诃般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0047c19"/><lb ed="R037" n="0616a13"/><p xml:id="pX24p0047c1901">复次有菩萨修念<persName>佛</persName>三昧。<persName>佛</persName>欲令彼于此三昧得增 <lb ed="X" n="0047c20"/><lb ed="R037" n="0616a14"/>益。故说般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0047c21"/><lb ed="R037" n="0616a15"/><p xml:id="pX24p0047c2101">复次菩萨念本所愿。大慈大悲。故初生时放大光明。 <lb ed="X" n="0047c22"/><lb ed="R037" n="0616a16"/>作狮子吼。出家修道。六年苦行。捨苦行处。到菩提树 <lb ed="X" n="0047c23"/><lb ed="R037" n="0616a17"/>下。坐金刚处。降魔众<anchor xml:id="nkr_note_add_0047c2301" n="0047c2301"/><anchor xml:id="beg0047c2301" n="0047c2301"/>已<anchor xml:id="end0047c2301"/>。即得阿耨多罗三藐三菩提。 <lb ed="X" n="0047c24"/><lb ed="R037" n="0616a18"/>梵王帝释请转法轮。<persName>佛</persName>受请说法。诸法甚深者。般若 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0048a" n="0048a"/> <lb ed="X" n="0048a01"/><lb ed="R037" n="0616b01"/>波罗蜜是。是故说摩诃般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048a02"/><lb ed="R037" n="0616b02"/><p xml:id="pX24p0048a0201">复次有人疑<persName>佛</persName>不得一切智。<persName>佛</persName>自发诚言。我是一切 <lb ed="X" n="0048a03"/><lb ed="R037" n="0616b03"/>智人。欲断一切众生疑。以是故说摩诃般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0048a04"/><lb ed="R037" n="0616b04"/>经。</p> <lb ed="X" n="0048a05"/><lb ed="R037" n="0616b05"/><p xml:id="pX24p0048a0501">复次有众生应得度者。以<persName>佛</persName>大功德智慧无量。难知 <lb ed="X" n="0048a06"/><lb ed="R037" n="0616b06"/>难解。故为恶师所惑。心没邪法。<persName>佛</persName>以大悲手拔之。令 <lb ed="X" n="0048a07"/><lb ed="R037" n="0616b07"/>入<persName>佛</persName>道。欲宣示一切诸法实相。断一切众生疑结。故 <lb ed="X" n="0048a08"/><lb ed="R037" n="0616b08"/>说摩诃般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048a09"/><lb ed="R037" n="0616b09"/><p xml:id="pX24p0048a0901">复次有恶邪人。怀嫉妒意诽谤。言<persName>佛</persName>智慧不出于人。 <lb ed="X" n="0048a10"/><lb ed="R037" n="0616b10"/>断彼贡高邪慢意。故于般若经中。自说神德无量。三 <lb ed="X" n="0048a11"/><lb ed="R037" n="0616b11"/>界特尊。为一切覆护。若发一念恶。获罪无量。发一净 <lb ed="X" n="0048a12"/><lb ed="R037" n="0616b12"/>信。受人天乐。必得涅槃。</p> <lb ed="X" n="0048a13"/><lb ed="R037" n="0616b13"/><p xml:id="pX24p0048a1301">复次欲令人信受法故。</p> <lb ed="X" n="0048a14"/><lb ed="R037" n="0616b14"/><p xml:id="pX24p0048a1401">复次欲令众生欢喜故。说是般若波罗蜜经。十力大 <lb ed="X" n="0048a15"/><lb ed="R037" n="0616b15"/>师。难可値见。汝今<anchor xml:id="nkr_note_add_0048a1501" n="0048a1501"/><anchor xml:id="beg0048a1501" n="0048a1501"/>已<anchor xml:id="end0048a1501"/>遇。我随时开发三十七品等。诸 <lb ed="X" n="0048a16"/><lb ed="R037" n="0616b16"/>深法藏。恣汝採取。</p> <lb ed="X" n="0048a17"/><lb ed="R037" n="0616b17"/><p xml:id="pX24p0048a1701">复次一切众生。为结使病所烦恼。自有生死以来。无 <lb ed="X" n="0048a18"/><lb ed="R037" n="0616b18"/>人能治此病者。我今出世。为大医王。是故说摩诃般 <lb ed="X" n="0048a19"/><lb ed="R037" n="0617a01"/>若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048a20"/><lb ed="R037" n="0617a02"/><p xml:id="pX24p0048a2001">复次有人念言。<persName>佛</persName>与人同。亦有生死。实受饥渴寒热 <lb ed="X" n="0048a21"/><lb ed="R037" n="0617a03"/>老病。<persName>佛</persName>欲断彼意故。说是摩诃般若波罗蜜经。示言 <lb ed="X" n="0048a22"/><lb ed="R037" n="0617a04"/>我身不可思议。梵天王等。诸天祖父。于恒河沙等劫 <lb ed="X" n="0048a23"/><lb ed="R037" n="0617a05"/>中。欲量我身。寻究我声。不能测度。况我智慧三昧。</p> <lb ed="X" n="0048a24"/><lb ed="R037" n="0617a06"/><p xml:id="pX24p0048a2401">复次有人应可度者。或以无智但求身乐。或有为道 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0048b" n="0048b"/> <lb ed="X" n="0048b01"/><lb ed="R037" n="0617a07"/>修著苦行。<persName>佛</persName>欲拔此二边。令入中道。故说摩诃般若 <lb ed="X" n="0048b02"/><lb ed="R037" n="0617a08"/>波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b03"/><lb ed="R037" n="0617a09"/><p xml:id="pX24p0048b0301">复次分别生身法身。供养果报。故说摩诃般若波罗 <lb ed="X" n="0048b04"/><lb ed="R037" n="0617a10"/>蜜经<note place="inline">见舍利塔品中说</note>。</p> <lb ed="X" n="0048b05"/><lb ed="R037" n="0617a11"/><p xml:id="pX24p0048b0501">复次欲说阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。及阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致相故。</p> <lb ed="X" n="0048b06"/><lb ed="R037" n="0617a12"/><p xml:id="pX24p0048b0601">复次欲说魔幻魔伪魔事故。</p> <lb ed="X" n="0048b07"/><lb ed="R037" n="0617a13"/><p xml:id="pX24p0048b0701">复次为当来世人。供养般若波罗蜜因缘故。又欲授 <lb ed="X" n="0048b08"/><lb ed="R037" n="0617a14"/>三乘记莂。故说是般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b09"/><lb ed="R037" n="0617a15"/><p xml:id="pX24p0048b0901">复次<persName>佛</persName>欲说第一義悉昙。故说是般若波罗蜜经<note place="inline">有四 <lb ed="X" n="0048b10"/><lb ed="R037" n="0617a16"/>种悉昙见後</note>。</p> <lb ed="X" n="0048b11"/><lb ed="R037" n="0617a17"/><p xml:id="pX24p0048b1101">复次欲令长爪梵志等。大议论师。于<persName>佛</persName>法中生信。故 <lb ed="X" n="0048b12"/><lb ed="R037" n="0617a18"/>说是般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b13"/><lb ed="R037" n="0617b01"/><p xml:id="pX24p0048b1301">复次诸<persName>佛</persName>有二种说法。一者观人心随可度。二者观 <lb ed="X" n="0048b14"/><lb ed="R037" n="0617b02"/>诸法相。今<persName>佛</persName>欲说诸法实相。故说摩诃般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0048b15"/><lb ed="R037" n="0617b03"/>经。</p> <lb ed="X" n="0048b16"/><lb ed="R037" n="0617b04"/><p xml:id="pX24p0048b1601">复次有二种说法。一者诤处。二者不诤处。诤处馀经 <lb ed="X" n="0048b17"/><lb ed="R037" n="0617b05"/>中<anchor xml:id="nkr_note_add_0048b1701" n="0048b1701"/><anchor xml:id="beg0048b1701" n="0048b1701"/>已<anchor xml:id="end0048b1701"/>说。今欲说无诤处。故说般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b18"/><lb ed="R037" n="0617b06"/><p xml:id="pX24p0048b1801">复次馀经中多以三种门说法。所谓善门。不善门。无 <lb ed="X" n="0048b19"/><lb ed="R037" n="0617b07"/>记门。今欲说非善门。非不善门。非无记门诸法相。故 <lb ed="X" n="0048b20"/><lb ed="R037" n="0617b08"/>说摩诃般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b21"/><lb ed="R037" n="0617b09"/><p xml:id="pX24p0048b2101">复次馀经中随声闻法。说四念处。今欲以异法门。说 <lb ed="X" n="0048b22"/><lb ed="R037" n="0617b10"/>四念处。故说般若波罗蜜经。</p> <lb ed="X" n="0048b23"/><lb ed="R037" n="0617b11"/><p xml:id="pX24p0048b2301">复次馀经中<persName>佛</persName>说五众。无常苦空。无我相今欲以异 <lb ed="X" n="0048b24"/><lb ed="R037" n="0617b12"/>法门说五众。故说般若波罗蜜经。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0048c" n="0048c"/> <lb ed="X" n="0048c01"/><lb ed="R037" n="0617b13"/><p xml:id="pX24p0048c0101">如摩诃般若波罗蜜。无量无边。说摩诃般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0048c02"/><lb ed="R037" n="0617b14"/>因缘。亦无量无边。是事廣故。今略说摩诃般若波罗 <lb ed="X" n="0048c03"/><lb ed="R037" n="0617b15"/>蜜因缘竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048c04"/><lb ed="R037" n="0617b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大般若经诸法要目</cb:mulu><head>〇大般若经诸法要目<note place="inline">细目详经本文</note></head> <lb ed="X" n="0048c05"/><lb ed="R037" n="0617b17"/><p xml:id="pX24p0048c0501"><note place="inline">学般若菩萨。所应知。所应习。此成<persName>佛</persName>法门</note>。</p> <lb ed="X" n="0048c06"/><lb ed="R037" n="0617b18"/><entry><form>世间法</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c0604" cb:place="inline">有为法 有漏法。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c07"/><lb ed="R037" n="0618a01"/><entry><form>出世间法</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c0705" cb:place="inline">无为法 无漏法。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c08"/><lb ed="R037" n="0618a02"/><entry><form>五阴</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c0803" cb:place="inline"><note place="inline">色受想行识</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c09"/><lb ed="R037" n="0618a03"/><entry><form>六根</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c0903" cb:place="inline"><note place="inline">眼耳鼻舌身意</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c10"/><lb ed="R037" n="0618a04"/><entry><form>六尘</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1003" cb:place="inline"><note place="inline">色声香味触法</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c11"/><lb ed="R037" n="0618a05"/><entry><form>十二处</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1104" cb:place="inline"><note place="inline">根尘</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c12"/><lb ed="R037" n="0618a06"/><entry><form>十八界</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1204" cb:place="inline"><note place="inline">根尘识</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c13"/><lb ed="R037" n="0618a07"/><entry><form>四大</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1303" cb:place="inline"><note place="inline">地水火风</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c14"/><lb ed="R037" n="0618a08"/><entry><form>四谛</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1403" cb:place="inline"><note place="inline">苦集灭道</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c15"/><lb ed="R037" n="0618a09"/><entry><form>十二因缘</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1505" cb:place="inline"><note place="inline">无明 行 识 名色 六入 触 受 爱 取 有 生 死</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c16"/><lb ed="R037" n="0618a10"/><entry><form>六波罗蜜</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1605" cb:place="inline"><note place="inline">佈施 尸罗 羼提 精进 禅定 般若</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c17"/><lb ed="R037" n="0618a11"/><entry><form>四念处</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1704" cb:place="inline"><note place="inline">身受心法亦名四念住</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c18"/><lb ed="R037" n="0618a12"/><entry><form>五根</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1803" cb:place="inline"><note place="inline">信根 念根 精进根 定根 慧根</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c19"/><lb ed="R037" n="0618a13"/><entry><form>五力</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c1903" cb:place="inline"><note place="inline">五根增长名五力</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c20"/><lb ed="R037" n="0618a14"/><entry><form>四正勤</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c2004" cb:place="inline"><note place="inline">不善法<anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2001" n="0048c2001"/><anchor xml:id="beg0048c2001" n="0048c2001"/>已<anchor xml:id="end0048c2001"/>生为断 未生不令生 善法未生令生 <anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2002" n="0048c2002"/><anchor xml:id="beg0048c2002" n="0048c2002"/>已<anchor xml:id="end0048c2002"/>生令增长</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c21"/><lb ed="R037" n="0618a15"/><entry><form>四如意足</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c2105" cb:place="inline"><note place="inline">正勤心小散摄之以定</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c22"/><lb ed="R037" n="0618a16"/><entry><form>七觉支</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c2204" cb:place="inline"><note place="inline">择法觉分 精进觉分 喜觉分 除觉分 定觉分 捨觉分 念觉分</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c23"/><lb ed="R037" n="0618a17"/><entry><form>八正道</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c2304" cb:place="inline"><note place="inline">正见 正思惟 正方便 正念 正定 正语 正业 正命</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0048c24"/><lb ed="R037" n="0618a18"/><entry><form>九想</form><cb:def><p xml:id="pX24p0048c2403" cb:place="inline"><note place="inline">胀想 壞想 血涂想 脓烂想 靑想 <anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2401" n="0048c2401"/><anchor xml:id="beg0048c2401" n="0048c2401"/>啖<anchor xml:id="end0048c2401"/>想 散想 骨想 烧想</note>。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0049a" n="0049a"/> <lb ed="X" n="0049a01"/><lb ed="R037" n="0618b01"/><entry><form>八念</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a0103" cb:place="inline"><note place="inline">念<persName>佛</persName> 念法 念僧 念戒 念捨 念天 念入出息 念死</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a02"/><lb ed="R037" n="0618b02"/><entry><form>十想</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a0203" cb:place="inline"><note place="inline">无常想 苦想 无我想 食不净想 一切世间不可乐想 死想 不净想 <lb ed="X" n="0049a03"/><lb ed="R037" n="0618b03"/> 断想 離欲想 尽想</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R037" n="0618b04"/><entry><form>八偝捨</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a0404" cb:place="inline"><note place="inline">内有色外亦观色是初内无色外观色是二净偝捨身作证是三四无色及灭受想合为 <lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R037" n="0618b05"/>八</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R037" n="0618b06"/><entry><form>八勝处</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a0604" cb:place="inline"><note place="inline">内有色相外观色少若妙若醜是名勝智勝见 内有色相外观色多若妙若醜是名勝 <lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R037" n="0618b07"/>智勝见 内无色相外观色少若妙若醜是名勝智勝见 内无色相外观色多若妙若醜是名勝 <lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R037" n="0618b08"/>智勝见 内无色相外观色靑大不净观治遍一切处贪 内无色相外观色黄大不净观治遍一 <lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R037" n="0618b09"/>切处贪 内无色相外观色赤大不净观治遍一切处贪 内无色相外观色白大不净观治遍一 <lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R037" n="0618b10"/>切处贪</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R037" n="0618b11"/><entry><form>八解脱</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a1104" cb:place="inline"><note place="inline">内有色观外色解脱 内无色观外色解脱 净勝解身作证具足住 超一切色想灭 <lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R037" n="0618b12"/>有对想不思惟种种想入无边空处具足住 超一切空无边处入无边识处定具足住 超一切 <lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R037" n="0618b13"/>识无边处入无所有处定具足住 超一切无所有处入非想非非想处定具足住 超一切非想 <lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R037" n="0618b14"/>非非想处入灭想受定具足住</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R037" n="0618b15"/><entry><form>十一切处</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a1505" cb:place="inline"><note place="inline">即上勝处此则遍缘为异</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R037" n="0618b16"/><entry><form>四禅</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a1603" cb:place="inline"><note place="inline">有漏 无漏 亦有亦无 非有非无</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R037" n="0618b17"/><entry><form>四无色定</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a1705" cb:place="inline"><note place="inline">空无边处 识无边处 无所有处 非想非非想处</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R037" n="0618b18"/><entry><form>九次第定</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a1805" cb:place="inline"><note place="inline">初禅 二禅 三禅 四禅 五虚空处 六识处 七无所有处 <lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R037" n="0619a01"/> 八非想非非想 九灭受想</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R037" n="0619a02"/><entry><form>十六行</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a2004" cb:place="inline"><note place="inline">观苦四无常苦空无我观苦因四集因缘生观苦尽四尽灭妙出观道四道正行迹</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a21"/><lb ed="R037" n="0619a03"/><entry><form>十地</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a2103" cb:place="inline"><note place="inline">正观地 种姓地 第八地 见地 薄地 離欲地 <anchor xml:id="nkr_note_add_0049a2101" n="0049a2101"/><anchor xml:id="beg0049a2101" n="0049a2101"/>已<anchor xml:id="end0049a2101"/>办地 独觉地 菩萨地 <persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0049a22"/><lb ed="R037" n="0619a04"/>地</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a23"/><lb ed="R037" n="0619a05"/><entry><form>四果</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a2303" cb:place="inline"><note place="inline">须陀洹 斯陀含 阿那含 阿罗汉</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049a24"/><lb ed="R037" n="0619a06"/><entry><form>三乘</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049a2403" cb:place="inline"><note place="inline">声闻 缘觉 菩萨 亦有独觉称辟支<persName>佛</persName></note>。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0049b" n="0049b"/> <lb ed="X" n="0049b01"/><lb ed="R037" n="0619a07"/><entry><form>四缘</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0103" cb:place="inline"><note place="inline">因缘 次第缘 缘缘 增上缘</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b02"/><lb ed="R037" n="0619a08"/><entry><form>十喩</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0203" cb:place="inline"><note place="inline">如幻 如焰 如水中月 如虚空 如响 如犍闼婆城 如梦 如影 如镜中像 如 <lb ed="X" n="0049b03"/><lb ed="R037" n="0619a09"/>化</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b04"/><lb ed="R037" n="0619a10"/><entry><form>十八空</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0404" cb:place="inline"><note place="inline">内空 外空 内外空 空空 大空 第一義空 有为空 无为空 毕竟空 无 <lb ed="X" n="0049b05"/><lb ed="R037" n="0619a11"/>始空 散空 性空 自相空 诸法空 不可得空 无法空 有法空 无法有法空</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b06"/><lb ed="R037" n="0619a12"/><entry><form>三明</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0603" cb:place="inline"><note place="inline">宿命明 天眼明 漏尽明</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b07"/><lb ed="R037" n="0619a13"/><entry><form>五眼</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0703" cb:place="inline"><note place="inline">肉眼 天眼 慧眼 法眼 <persName>佛</persName>眼</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b08"/><lb ed="R037" n="0619a14"/><entry><form>六通</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0803" cb:place="inline"><note place="inline">神境 天耳 他心 宿命 天眼 漏尽</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b09"/><lb ed="R037" n="0619a15"/><entry><form>四无量</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b0904" cb:place="inline"><note place="inline">慈 悲 喜 捨</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b10"/><lb ed="R037" n="0619a16"/><entry><form>四摄法</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1004" cb:place="inline"><note place="inline">佈施 爱语 利行 同事</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b11"/><lb ed="R037" n="0619a17"/><entry><form>四无畏</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1104" cb:place="inline"><note place="inline">正等觉无畏 漏尽无畏 障法无畏 尽苦道无畏</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b12"/><lb ed="R037" n="0619a18"/><entry><form>四无碍解</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1205" cb:place="inline"><note place="inline">義无碍 法无碍 辞无碍 乐说无碍</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b13"/><lb ed="R037" n="0619b01"/><entry><form>十行</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1303" cb:place="inline"><note place="inline">欢喜行 饶益行 无嗔恨行 无尽行 離痴乱行 善现行 无著行 尊重行 善法 <lb ed="X" n="0049b14"/><lb ed="R037" n="0619b02"/>行 真实行</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b15"/><lb ed="R037" n="0619b03"/><entry><form>十忍</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1503" cb:place="inline"><note place="inline">戒忍 知见忍 定忍 慧忍 解脱忍 空忍 无愿忍 无相忍 无常忍 无生忍</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b16"/><lb ed="R037" n="0619b04"/><entry><form>十力</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1603" cb:place="inline"><note place="inline">知是处非处智力 知过现未来业报智力 知诸禅解脱三昧智力 知诸根勝劣智力 <lb ed="X" n="0049b17"/><lb ed="R037" n="0619b05"/> 知种种解智力 知种种界智力 知一切至处道智力 知天眼无碍智力 知宿命无漏智力 <lb ed="X" n="0049b18"/><lb ed="R037" n="0619b06"/> 知永断习气智力</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b19"/><lb ed="R037" n="0619b07"/><entry><form>十八不共法</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049b1906" cb:place="inline"><note place="inline">身无失 口无失 念无失 无异想 无不定心 无不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0049b1901" n="0049b1901"/><anchor xml:id="beg0049b1901" n="0049b1901"/>已<anchor xml:id="end0049b1901"/>捨 欲无减 <lb ed="X" n="0049b20"/><lb ed="R037" n="0619b08"/> 精进无减 念无减 慧无减 解脱无减 解脱知见无减 一切身业随智慧行 一切口 <lb ed="X" n="0049b21"/><lb ed="R037" n="0619b09"/>业随智慧行 一切意业随智慧行 智慧知过去世无碍 智慧知未来世无碍 智慧知现在 <lb ed="X" n="0049b22"/><lb ed="R037" n="0619b10"/>世无碍</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049b23"/><lb ed="R037" n="0619b11"/><entry><form>三十二相</form></entry> <lb ed="X" n="0049b24"/><lb ed="R037" n="0619b12"/><entry><form>八十随好</form></entry> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0049c" n="0049c"/> <lb ed="X" n="0049c01"/><lb ed="R037" n="0619b13"/><entry><form>一切智</form></entry> <lb ed="X" n="0049c02"/><lb ed="R037" n="0619b14"/><entry><form>道相智</form></entry> <lb ed="X" n="0049c03"/><lb ed="R037" n="0619b15"/><entry><form>一切相智</form></entry> <lb ed="X" n="0049c04"/><lb ed="R037" n="0619b16"/><entry><form>一切相微妙智</form></entry> <lb ed="X" n="0049c05"/><lb ed="R037" n="0619b17"/><entry><form>一切陀罗尼门</form></entry> <lb ed="X" n="0049c06"/><lb ed="R037" n="0619b18"/><entry><form>一切三摩地门</form></entry> <lb ed="X" n="0049c07"/><lb ed="R037" n="0620a01"/><entry><form>无忘失法</form></entry> <lb ed="X" n="0049c08"/><lb ed="R037" n="0620a02"/><entry><form>恒住捨性</form></entry> <lb ed="X" n="0049c09"/><lb ed="R037" n="0620a03"/><entry><form>真如法界</form></entry> <lb ed="X" n="0049c10"/><lb ed="R037" n="0620a04"/><entry><form>法性</form></entry> <lb ed="X" n="0049c11"/><lb ed="R037" n="0620a05"/><entry><form>不虚妄性</form></entry> <lb ed="X" n="0049c12"/><lb ed="R037" n="0620a06"/><entry><form>不变异性</form></entry> <lb ed="X" n="0049c13"/><lb ed="R037" n="0620a07"/><entry><form>平等性</form></entry> <lb ed="X" n="0049c14"/><lb ed="R037" n="0620a08"/><entry><form>法定</form></entry> <lb ed="X" n="0049c15"/><lb ed="R037" n="0620a09"/><entry><form>法住</form></entry> <lb ed="X" n="0049c16"/><lb ed="R037" n="0620a10"/><entry><form>实际</form></entry> <lb ed="X" n="0049c17"/><lb ed="R037" n="0620a11"/><entry><form>处空界</form></entry> <lb ed="X" n="0049c18"/><lb ed="R037" n="0620a12"/><entry><form>不思议界</form></entry> <lb ed="X" n="0049c19"/><lb ed="R037" n="0620a13"/><entry><form>十一智</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049c1904" cb:place="inline"><note place="inline">法智 比智 他心智 世智 苦智 集智 灭智 道智 尽智 无生智 如实 <lb ed="X" n="0049c20"/><lb ed="R037" n="0620a14"/>智</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049c21"/><lb ed="R037" n="0620a15"/><entry><form>三三昧</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049c2104" cb:place="inline"><note place="inline">有觉有观 无觉有观 无觉无观</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049c22"/><lb ed="R037" n="0620a16"/><entry><form>三根</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049c2203" cb:place="inline"><note place="inline">未知欲知根 智根 知<anchor xml:id="nkr_note_add_0049c2201" n="0049c2201"/><anchor xml:id="beg0049c2201" n="0049c2201"/>已<anchor xml:id="end0049c2201"/>根</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049c23"/><lb ed="R037" n="0620a17"/><entry><form>三解脱门</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049c2305" cb:place="inline"><note place="inline">空 无相 无愿</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0049c24"/><lb ed="R037" n="0620a18"/><entry><form>十六知见</form><cb:def><p xml:id="pX24p0049c2405" cb:place="inline"><note place="inline">我 众生 寿命 生者 养育士夫 補特伽罗 意生 儒童 作者 使作 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0050a" n="0050a"/> <lb ed="X" n="0050a01"/><lb ed="R037" n="0620b01"/>者 起者 使起者 受者 使受者 知者 见者</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0050a02"/><lb ed="R037" n="0620b02"/><entry><form>三十七助道品</form><cb:def><p xml:id="pX24p0050a0207" cb:place="inline"><note place="inline">即四念处 五根 五力 四正勤 四如意足 七觉支 八正道</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0050a03"/><lb ed="R037" n="0620b03"/><entry><form><note place="inline">附见</note>四悉昙</form><cb:def><p xml:id="pX24p0050a0306" cb:place="inline"><note place="inline">一世界悉昙 二为人悉昙 三对治悉昙 四第一義悉昙</note>。</p> <lb ed="X" n="0050a04"/><lb ed="R037" n="0620b04"/><p xml:id="pX24p0050a0401"><note place="inline">论曰四悉昙中总摄一切十二部经八万四千法藏</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0050a05"/><lb ed="R037" n="0620b05"/><entry><form>三观</form><cb:def><p xml:id="pX24p0050a0503" cb:place="inline"><note place="inline">空 假 中</note>。</p> <lb ed="X" n="0050a06"/><lb ed="R037" n="0620b06"/><p xml:id="pX24p0050a0601"><note place="inline">龙树偈云因缘所生法我说即是空亦名为假名亦名中道義</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0050a07"/><lb ed="R037" n="0620b07"/><entry><form>六相義</form><cb:def><p xml:id="pX24p0050a0704" cb:place="inline"><note place="inline">总 别 同 异 成 壞</note>。</p></cb:def></entry></cb:div> <lb ed="X" n="0050a08"/><lb ed="R037" n="0620b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大般若经关键</cb:mulu><head>〇大般若经关键</head> <lb ed="X" n="0050a09"/><lb ed="R037" n="0620b09"/><p xml:id="pX24p0050a0901"><note place="inline">般若譬彼神丹能点化世出世间法</note>。</p> <lb ed="X" n="0050a10"/><lb ed="R037" n="0620b10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0050a1001">无生</item><item xml:id="itemX24p0050a1003">无著</item><item xml:id="itemX24p0050a1005">无住</item><item xml:id="itemX24p0050a1007">无二</item> <lb ed="X" n="0050a11"/><lb ed="R037" n="0620b11"/><item xml:id="itemX24p0050a1101">无捨</item><item xml:id="itemX24p0050a1103">无取</item><item xml:id="itemX24p0050a1105">无护</item><item xml:id="itemX24p0050a1107">无勤</item> <lb ed="X" n="0050a12"/><lb ed="R037" n="0620b12"/><item xml:id="itemX24p0050a1201">无思</item><item xml:id="itemX24p0050a1203">不垢</item><item xml:id="itemX24p0050a1205">不净</item><item xml:id="itemX24p0050a1207">不增</item> <lb ed="X" n="0050a13"/><lb ed="R037" n="0620b13"/><item xml:id="itemX24p0050a1301">不减</item><item xml:id="itemX24p0050a1303">无缚</item><item xml:id="itemX24p0050a1305">无脱</item><item xml:id="itemX24p0050a1307">无别</item> <lb ed="X" n="0050a14"/><lb ed="R037" n="0620b14"/><item xml:id="itemX24p0050a1401">无断</item><item xml:id="itemX24p0050a1403">不合</item><item xml:id="itemX24p0050a1405">不散</item> <lb ed="X" n="0050a15"/><lb ed="R037" n="0620b15"/><item xml:id="itemX24p0050a1501">空相</item><item xml:id="itemX24p0050a1503">離相</item><item xml:id="itemX24p0050a1505">寂灭相</item><item xml:id="itemX24p0050a1508">寂静相</item> <lb ed="X" n="0050a16"/><lb ed="R037" n="0620b16"/><item xml:id="itemX24p0050a1601">无相</item><item xml:id="itemX24p0050a1603">无愿</item><item xml:id="itemX24p0050a1605">无作</item><item xml:id="itemX24p0050a1607">无诤</item> <lb ed="X" n="0050a17"/><lb ed="R037" n="0620b17"/><item xml:id="itemX24p0050a1701">无所得</item><item xml:id="itemX24p0050a1704">但有名</item><item xml:id="itemX24p0050a1707">毕竟净</item><item xml:id="itemX24p0050a1710">不可得</item> <lb ed="X" n="0050a18"/><lb ed="R037" n="0620b18"/><item xml:id="itemX24p0050a1801">无二为方便</item><item xml:id="itemX24p0050a1806">无生为方便</item> <lb ed="X" n="0050a19"/><lb ed="R037" n="0621a01"/><item xml:id="itemX24p0050a1901">无所得为方便</item></list> <lb ed="X" n="0050a20"/><lb ed="R037" n="0621a02"/><p xml:id="pX24p0050a2001"><note place="inline">一法门如是一切法门亦如是</note>。</p> <lb ed="X" n="0050a21"/><lb ed="R037" n="0621a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0050a2101">不著色有性不著色无性</item> <lb ed="X" n="0050a22"/><lb ed="R037" n="0621a04"/><item xml:id="itemX24p0050a2201">不著色常不著色无常</item> <lb ed="X" n="0050a23"/><lb ed="R037" n="0621a05"/><item xml:id="itemX24p0050a2301">不著色乐不著色苦</item></list> <lb ed="X" n="0050a24"/><lb ed="R037" n="0621a06"/><p xml:id="pX24p0050a2401"><note place="inline">擧色而受想行识皆然一切法亦然</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0050b" n="0050b"/> <lb ed="X" n="0050b01"/><lb ed="R037" n="0621a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0050b0101">修行般若波罗蜜时不见若相应若不相应</item> <lb ed="X" n="0050b02"/><lb ed="R037" n="0621a08"/><item xml:id="itemX24p0050b0201">不著色寂静</item><item xml:id="itemX24p0050b0206">不著色不寂静</item> <lb ed="X" n="0050b03"/><lb ed="R037" n="0621a09"/><item xml:id="itemX24p0050b0301">色不与受合</item><item xml:id="itemX24p0050b0306">受不与想合</item> <lb ed="X" n="0050b04"/><lb ed="R037" n="0621a10"/><item xml:id="itemX24p0050b0401">想不与行合</item><item xml:id="itemX24p0050b0406">行不与识合</item> <lb ed="X" n="0050b05"/><lb ed="R037" n="0621a11"/><item xml:id="itemX24p0050b0501">过去世不与现在世合</item> <lb ed="X" n="0050b06"/><lb ed="R037" n="0621a12"/><item xml:id="itemX24p0050b0601">现在世不与未来世合</item> <lb ed="X" n="0050b07"/><lb ed="R037" n="0621a13"/><item xml:id="itemX24p0050b0701">萨婆若不与<persName>佛</persName>合</item><item xml:id="itemX24p0050b0708"><persName>佛</persName>不与萨婆若合</item> <lb ed="X" n="0050b08"/><lb ed="R037" n="0621a14"/><item xml:id="itemX24p0050b0801"><persName>佛</persName>不与菩提合</item><item xml:id="itemX24p0050b0807">菩提不与<persName>佛</persName>合</item> <lb ed="X" n="0050b09"/><lb ed="R037" n="0621a15"/><item xml:id="itemX24p0050b0901">修行般若波罗蜜多时。不见诸法性差别故</item></list> <lb ed="X" n="0050b10"/><lb ed="R037" n="0621a16"/><p xml:id="pX24p0050b1001">前列世出世诸法。即次以般若关键者。苟学人 <lb ed="X" n="0050b11"/><lb ed="R037" n="0621a17"/>敏利。知此。则世出世诸法。总皆融化为般若矣。 <lb ed="X" n="0050b12"/><lb ed="R037" n="0621a18"/>如曰。无生。则法法皆无生。如曰。无二。则法法皆 <lb ed="X" n="0050b13"/><lb ed="R037" n="0621b01"/>无二。直至向後。无缚无脱。不垢不净等。类此推 <lb ed="X" n="0050b14"/><lb ed="R037" n="0621b02"/>去。六百卷般若。思过半矣。</p><p xml:id="pX24p0050b1411" cb:place="inline">古南沙门通门记</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0050b15"/> <lb ed="X" n="0050b16"/> <lb ed="X" n="0050b17"/> <lb ed="X" n="0050b18"/> <lb ed="X" n="0050b19"/><cb:docNumber>No. 449</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0050b20"/><lb ed="R037" n="0622a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若纲要卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0050b21"/> <lb ed="X" n="0050b22"/><lb ed="R037" n="0622a02"/><byline cb:type="other">古南沙门 通门 阅正</byline> <lb ed="X" n="0050b23"/><lb ed="R037" n="0622a03"/><byline cb:type="author">七空居士 葛<g ref="#CB17830">䵻</g> 提纲</byline> <lb ed="X" n="0050b24"/><lb ed="R037" n="0622a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初会</cb:mulu><head>〇大般若经初会序</head> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0050c" n="0050c"/> <lb ed="X" n="0050c01"/><lb ed="R037" n="0622a05"/><p xml:id="pX24p0050c0101">大般若经者。乃希代之绝唱。旷劫之遐津。光被人天。 <lb ed="X" n="0050c02"/><lb ed="R037" n="0622a06"/>括囊真俗。诚入神之奥府。有国之灵镇。自非圣德远 <lb ed="X" n="0050c03"/><lb ed="R037" n="0622a07"/>覃。哲人孤出。则玄音罕<g ref="#CB15243">贸</g>。圆教岂臻。所以帝叙金照。 <lb ed="X" n="0050c04"/><lb ed="R037" n="0622a08"/>皇述琼振。事邈千古。理镜三辰。<g ref="#CB15106">鬱</g>矣斯文。备乎兹日。 <lb ed="X" n="0050c05"/><lb ed="R037" n="0622a09"/>然则部份四二。昔徒掌其半珠。会兼十六。今乃握其 <lb ed="X" n="0050c06"/><lb ed="R037" n="0622a10"/>全宝。窃案诸会别起。每比一部。辄复本以殊迹。各申 <lb ed="X" n="0050c07"/><lb ed="R037" n="0622a11"/>一序。至如灵峰始集。宏韵首驰。控荡身源。敷弘心要。 <lb ed="X" n="0050c08"/><lb ed="R037" n="0622a12"/>何者。夫五蕴为有情之封。二我为有封之宅。宅我而 <lb ed="X" n="0050c09"/><lb ed="R037" n="0622a13"/>擧。则逐焰之水方深。封蕴以居。则寻香之堞弥峻焉。 <lb ed="X" n="0050c10"/><lb ed="R037" n="0622a14"/>识夫我之所根者想。想妄而我不存。蕴之所繫者名。 <lb ed="X" n="0050c11"/><lb ed="R037" n="0622a15"/>名假而蕴无托。故即空之谈启。亡言之理畅。阅纷俗 <lb ed="X" n="0050c12"/><lb ed="R037" n="0622a16"/>于非动。置蠢徒于不生。齐谷响于百名。俦镜姿于万 <lb ed="X" n="0050c13"/><lb ed="R037" n="0622a17"/>象。筌宰失寄。而後真宰独融。规准莫施。而後冲规妙 <lb ed="X" n="0050c14"/><lb ed="R037" n="0622a18"/>立。虑途千泯。言術四穷。使夫浅躁投機。拘挛解桎。<g ref="#CB15356">媲</g> <lb ed="X" n="0050c15"/><lb ed="R037" n="0622b01"/>司南之有在。同拱北以知归。義既天悠。词仍海溢。且 <lb ed="X" n="0050c16"/><lb ed="R037" n="0622b02"/>为诸分之本。又是前古未传。凡勒成四百卷。八十五 <lb ed="X" n="0050c17"/><lb ed="R037" n="0622b03"/>品矣。或谓权之方土。理宜裁译。窃应之曰。一言可蔽。 <lb ed="X" n="0050c18"/><lb ed="R037" n="0622b04"/>而雅颂之作联章。二字可题。而涅槃之音积轴。优柔 <lb ed="X" n="0050c19"/><lb ed="R037" n="0622b05"/>阐缓。其慈诲乎。若译而可削。恐贻患于伤手。今传而 <lb ed="X" n="0050c20"/><lb ed="R037" n="0622b06"/>必本。庶无讥于溢言。况搦扎之辰。慨念增损。而魂交 <lb ed="X" n="0050c21"/><lb ed="R037" n="0622b07"/>之夕。炯戒昭彰。终始感贶。具如别录。其有大心茂器。 <lb ed="X" n="0050c22"/><lb ed="R037" n="0622b08"/>久闻历奉者。自致不惊不怖。爰咨爰度矣。</p><p xml:id="pX24p0050c2217" cb:place="inline">唐<name role="" type="person">西明寺</name> <lb ed="X" n="0050c23"/><lb ed="R037" n="0622b09"/>沙门。玄则制</p> <lb ed="X" n="0050c24"/><lb ed="R037" n="0622b10"/><p xml:id="pX24p0050c2401">大般若波罗蜜多经初分 卷一<note place="inline">缘起品</note> 卷二</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0051a" n="0051a"/> <lb ed="X" n="0051a01"/><lb ed="R037" n="0622b11"/><p xml:id="pX24p0051a0101">如是我闻一时。<persName>薄伽梵</persName>住<name role="" type="person">王舍城</name>鹫峰山顶。与大苾 <lb ed="X" n="0051a02"/><lb ed="R037" n="0622b12"/>刍众千二百五十人俱。皆阿罗汉。除阿难独居学地。 <lb ed="X" n="0051a03"/><lb ed="R037" n="0622b13"/>得预流果。大<name role="" type="person">迦葉波</name>而为上首。复有五百苾刍尼众。 <lb ed="X" n="0051a04"/><lb ed="R037" n="0622b14"/>皆阿罗汉。大勝生主而为上首。复有无量邬波索迦。 <lb ed="X" n="0051a05"/><lb ed="R037" n="0622b15"/>邬波斯迦。复有无量无数菩萨摩诃萨众。声闻独觉 <lb ed="X" n="0051a06"/><lb ed="R037" n="0622b16"/>不能测量。其名曰贤守菩萨。宝性菩萨。宝藏菩萨。宝 <lb ed="X" n="0051a07"/><lb ed="R037" n="0622b17"/>授菩萨。导师菩萨。仁授菩萨。星授菩萨。神授菩萨。帝 <lb ed="X" n="0051a08"/><lb ed="R037" n="0622b18"/>授菩萨。廣慧菩萨摩诃萨等。皆法王子。堪绍<persName>佛</persName>位。而 <lb ed="X" n="0051a09"/><lb ed="R037" n="0623a01"/>为上首。尔时<persName>世尊</persName>于狮子座上。自敷尼师壇。结跏趺 <lb ed="X" n="0051a10"/><lb ed="R037" n="0623a02"/>坐。入等持王妙三摩地。正知正念。从等持王安详而 <lb ed="X" n="0051a11"/><lb ed="R037" n="0623a03"/>起。以净天眼。观察十方殑伽沙等诸<persName>佛</persName>世界。一一身 <lb ed="X" n="0051a12"/><lb ed="R037" n="0623a04"/>分。各放六十百千俱胝那庾多光。此一一光各照三 <lb ed="X" n="0051a13"/><lb ed="R037" n="0623a05"/>千大千世界。从此辗转。遍照十方殑伽沙等诸<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0051a14"/><lb ed="R037" n="0623a06"/>界。其中有情遇斯光者。必得无上正等菩提。尔时世 <lb ed="X" n="0051a15"/><lb ed="R037" n="0623a07"/>尊。从其面门。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。流出 <lb ed="X" n="0051a16"/><lb ed="R037" n="0623a08"/>无量百千俱胝那庾多光。一一光中现宝莲花。诸华 <lb ed="X" n="0051a17"/><lb ed="R037" n="0623a09"/>台中。皆有化<persName>佛</persName>结跏趺坐。演妙法音。皆说般若波罗 <lb ed="X" n="0051a18"/><lb ed="R037" n="0623a10"/>蜜多相应之法。尔时<persName>世尊</persName>不起本座。复入狮子遊戏 <lb ed="X" n="0051a19"/><lb ed="R037" n="0623a11"/>等持。现神通力。令此三千大千世界六种变动。时此 <lb ed="X" n="0051a20"/><lb ed="R037" n="0623a12"/>三千大千世界所有地狱旁生鬼界。及馀无暇险恶 <lb ed="X" n="0051a21"/><lb ed="R037" n="0623a13"/>趣坑。一切有情。皆離苦难。从此捨命。得生人中。及六 <lb ed="X" n="0051a22"/><lb ed="R037" n="0623a14"/>欲天。皆忆宿住。欢喜踊跃。同诣<persName>佛</persName>所。以慇净心。顶礼 <lb ed="X" n="0051a23"/><lb ed="R037" n="0623a15"/><persName>佛</persName>足。时此三千大千世界无量无数净居诸天。下至 <lb ed="X" n="0051a24"/><lb ed="R037" n="0623a16"/>欲界四大王众天。及馀一切人非人等。皆见<persName>如来</persName>处 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0051b" n="0051b"/> <lb ed="X" n="0051b01"/><lb ed="R037" n="0623a17"/>狮子座。威光显耀。如大金山。各持种种无量天花。持 <lb ed="X" n="0051b02"/><lb ed="R037" n="0623a18"/>诣<persName>佛</persName>所。奉散<persName>佛</persName>上。以<persName>世尊</persName>神通力故。各各见<persName>佛</persName>正坐 <lb ed="X" n="0051b03"/><lb ed="R037" n="0623b01"/>其前。独为说法。尔时<persName>世尊</persName>不起于座。熙怡微笑。从其 <lb ed="X" n="0051b04"/><lb ed="R037" n="0623b02"/>面门。放大光明。遍照三千大千<persName>佛</persName>土。幷馀十方殑伽 <lb ed="X" n="0051b05"/><lb ed="R037" n="0623b03"/>沙等诸<persName>佛</persName>世界。一切有情。寻<persName>佛</persName>光明。普见十方殑伽 <lb ed="X" n="0051b06"/><lb ed="R037" n="0623b04"/>沙等诸<persName>佛</persName>世界。一切<persName>如来</persName>应正等觉。声闻菩萨众会 <lb ed="X" n="0051b07"/><lb ed="R037" n="0623b05"/>围绕。及馀一切有情无情。品类差别。亦见此土释迦 <lb ed="X" n="0051b08"/><lb ed="R037" n="0623b06"/>牟尼<persName>如来</persName>应正等觉。声闻菩萨众会围绕。及馀一切 <lb ed="X" n="0051b09"/><lb ed="R037" n="0623b07"/>有情无情。品类差别。尔时东方尽殑伽沙世界。最後 <lb ed="X" n="0051b10"/><lb ed="R037" n="0623b08"/>世界名曰多宝。<persName>佛</persName>号宝性。时现在彼安稳住持。为诸 <lb ed="X" n="0051b11"/><lb ed="R037" n="0623b09"/>菩萨摩诃萨众。说大般若波罗蜜多。彼有菩萨。名曰 <lb ed="X" n="0051b12"/><lb ed="R037" n="0623b10"/>普光。见此大光。大地变动。及<persName>佛</persName>身相。前诣<persName>佛</persName>所。顶礼 <lb ed="X" n="0051b13"/><lb ed="R037" n="0623b11"/>白言。何因何缘而有此瑞。时宝性<persName>佛</persName>。告普光菩萨言。 <lb ed="X" n="0051b14"/><lb ed="R037" n="0623b12"/>善男子。从此西方尽殑伽沙等世界。最後世界名曰 <lb ed="X" n="0051b15"/><lb ed="R037" n="0623b13"/>堪忍。<persName>佛</persName>号释迦牟尼。今现在彼安稳住持。将为菩萨 <lb ed="X" n="0051b16"/><lb ed="R037" n="0623b14"/>摩诃萨众说大般若波罗蜜多。彼<persName>佛</persName>神力。故现此瑞。 <lb ed="X" n="0051b17"/><lb ed="R037" n="0623b15"/>普光闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b1701" n="0051b1701"/><anchor xml:id="beg0051b1701" n="0051b1701"/>已<anchor xml:id="end0051b1701"/>。请往堪忍世界。观礼供养释迦牟尼<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0051b18"/><lb ed="R037" n="0623b16"/>宝性<persName>佛</persName>即以千茎金色莲花授普光菩萨。而诲之言。 <lb ed="X" n="0051b19"/><lb ed="R037" n="0623b17"/>汝持此花至释迦牟尼<persName>佛</persName>所。致问无量。时释迦牟尼 <lb ed="X" n="0051b20"/><lb ed="R037" n="0623b18"/><persName>佛</persName>受此莲花。还散东方殑伽沙等诸<persName>佛</persName>世界。<persName>佛</persName>神力 <lb ed="X" n="0051b21"/><lb ed="R037" n="0624a01"/>故。令此莲花遍诸<persName>佛</persName>土。诸花台中各有化<persName>佛</persName>结跏趺 <lb ed="X" n="0051b22"/><lb ed="R037" n="0624a02"/>坐。为诸菩萨说大般若波罗蜜多相应之法。有情闻 <lb ed="X" n="0051b23"/><lb ed="R037" n="0624a03"/>者。必得无上正等菩提。是时普光及诸眷属。供养恭 <lb ed="X" n="0051b24"/><lb ed="R037" n="0624a04"/>敬<persName>佛</persName>菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b2401" n="0051b2401"/><anchor xml:id="beg0051b2401" n="0051b2401"/>已<anchor xml:id="end0051b2401"/>。退坐一面。如是最後世界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b2402" n="0051b2402"/><anchor xml:id="beg0051b2402" n="0051b2402"/>已<anchor xml:id="end0051b2402"/>前所有东 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0051c" n="0051c"/> <lb ed="X" n="0051c01"/><lb ed="R037" n="0624a05"/>方一一<persName>佛</persName>土。各有<persName>如来</persName>。现为大众宣说妙法。亦各有 <lb ed="X" n="0051c02"/><lb ed="R037" n="0624a06"/>一上首菩萨。向<persName>佛</persName>观礼。供养恭敬。退坐一面。尔时南 <lb ed="X" n="0051c03"/><lb ed="R037" n="0624a07"/>方尽殑伽沙等最後世界名離一切忧。<persName>佛</persName>号无忧德。 <lb ed="X" n="0051c04"/><lb ed="R037" n="0624a08"/>彼有菩萨名曰離忧。西方尽殑伽沙等世界最後世 <lb ed="X" n="0051c05"/><lb ed="R037" n="0624a09"/>界名近寂静。<persName>佛</persName>号宝<g ref="#CB08504">焰</g>。彼有菩萨名曰行慧。北方尽 <lb ed="X" n="0051c06"/><lb ed="R037" n="0624a10"/>殑伽沙世界最後世界名曰最勝。<persName>佛</persName>号勝帝。彼有菩 <lb ed="X" n="0051c07"/><lb ed="R037" n="0624a11"/>萨名曰勝授。东北方尽殑伽沙等世界最後世界名 <lb ed="X" n="0051c08"/><lb ed="R037" n="0624a12"/>定莊严。<persName>佛</persName>号定象勝德。彼有菩萨名曰離尘勇猛。东 <lb ed="X" n="0051c09"/><lb ed="R037" n="0624a13"/>南方尽殑伽沙等世界最後世界名妙觉莊严甚可 <lb ed="X" n="0051c10"/><lb ed="R037" n="0624a14"/>爱乐。<persName>佛</persName>号莲花勝德。彼有菩萨名莲花手。西南方尽 <lb ed="X" n="0051c11"/><lb ed="R037" n="0624a15"/>殑伽沙等世界最後世界名離尘聚。<persName>佛</persName>号日轮遍照 <lb ed="X" n="0051c12"/><lb ed="R037" n="0624a16"/>勝德。彼有菩萨名日光明。西北方尽殑伽沙等世界 <lb ed="X" n="0051c13"/><lb ed="R037" n="0624a17"/>最後世界名真自在。<persName>佛</persName>号一宝盖勝。彼有菩萨名曰 <lb ed="X" n="0051c14"/><lb ed="R037" n="0624a18"/>宝勝。下方尽殑伽沙等世界最後世界名曰莲花。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0051c15"/><lb ed="R037" n="0624b01"/>号莲花德。彼有菩萨名莲花勝。上方尽殑伽沙等世 <lb ed="X" n="0051c16"/><lb ed="R037" n="0624b02"/>界最後世界名曰欢喜。<persName>佛</persName>号喜德。彼有菩萨名曰喜 <lb ed="X" n="0051c17"/><lb ed="R037" n="0624b03"/>授。见此大光。大地变动。及<persName>佛</persName>身相。前诣<persName>佛</persName>所。顶礼白 <lb ed="X" n="0051c18"/><lb ed="R037" n="0624b04"/>言。何因何缘而有此瑞。乃至请往堪忍世界。观礼供 <lb ed="X" n="0051c19"/><lb ed="R037" n="0624b05"/>养释迦牟尼<persName>如来</persName>。见<anchor xml:id="nkr_note_add_0051c1901" n="0051c1901"/><anchor xml:id="beg0051c1901" n="0051c1901"/>已<anchor xml:id="end0051c1901"/>欢喜。退坐一面。尔时于此三 <lb ed="X" n="0051c20"/><lb ed="R037" n="0624b06"/>千大千<persName>佛</persName>之世界。众宝充满。种种妙花遍佈其地。宝 <lb ed="X" n="0051c21"/><lb ed="R037" n="0624b07"/>幢幡盖处处行列。周遍莊严甚可爱乐。如众莲花世 <lb ed="X" n="0051c22"/><lb ed="R037" n="0624b08"/>界普华<persName>如来</persName>净土。<name role="" type="person">妙吉祥</name>菩萨。善住慧菩萨。及馀无 <lb ed="X" n="0051c23"/><lb ed="R037" n="0624b09"/>量大威神力菩萨摩诃萨。本住其中<note place="inline">缘起品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0051c24"/><lb ed="R037" n="0624b10"/><p xml:id="pX24p0051c2401">卷三<note place="inline">学观品</note></p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0052a" n="0052a"/> <lb ed="X" n="0052a01"/><lb ed="R037" n="0624b11"/><p xml:id="pX24p0052a0101">尔时<persName>世尊</persName>知诸世界若天。魔。梵。若诸沙门。乃至龙神。 <lb ed="X" n="0052a02"/><lb ed="R037" n="0624b12"/>若诸菩萨住最後身。绍尊位者。若馀一切于法有缘 <lb ed="X" n="0052a03"/><lb ed="R037" n="0624b13"/>人非人等。皆来集会。便告舍利子言。若菩萨摩诃萨。 <lb ed="X" n="0052a04"/><lb ed="R037" n="0624b14"/>欲于一切法。等觉一切相。当学般若波罗蜜多。舍利 <lb ed="X" n="0052a05"/><lb ed="R037" n="0624b15"/>子白<persName>佛</persName>言。云何菩萨欲于一切法。等觉一切相。当学 <lb ed="X" n="0052a06"/><lb ed="R037" n="0624b16"/>般若波罗蜜多。<persName>佛</persName>告舍利子言。诸菩萨摩诃萨。应以 <lb ed="X" n="0052a07"/><lb ed="R037" n="0624b17"/>无住而为方便。安住般若波罗蜜多。能住所住不可 <lb ed="X" n="0052a08"/><lb ed="R037" n="0624b18"/>得故。应以无捨而为方便。圆满佈施波罗蜜多。施者 <lb ed="X" n="0052a09"/><lb ed="R037" n="0625a01"/>受者及所施物不可得故。应以无护而为方便。圆满 <lb ed="X" n="0052a10"/><lb ed="R037" n="0625a02"/>净戒波罗蜜多。犯无犯相不可得故。应以无取而为 <lb ed="X" n="0052a11"/><lb ed="R037" n="0625a03"/>方便。圆满安忍波罗蜜多。动不动相不可得故。应以 <lb ed="X" n="0052a12"/><lb ed="R037" n="0625a04"/>无勤而为方便。圆满精进波罗蜜多。身心勤怠不可 <lb ed="X" n="0052a13"/><lb ed="R037" n="0625a05"/>得故。应以无思而为方便。圆满静虑波罗蜜多。有味 <lb ed="X" n="0052a14"/><lb ed="R037" n="0625a06"/>无味不可得故。应以无著而为方便。圆满般若波罗 <lb ed="X" n="0052a15"/><lb ed="R037" n="0625a07"/>蜜多。诸法性相不可得故。</p> <lb ed="X" n="0052a16"/><lb ed="R037" n="0625a08"/><p xml:id="pX24p0052a1601">复次舍利子。诸菩萨摩诃萨。安住般若波罗蜜多。以 <lb ed="X" n="0052a17"/><lb ed="R037" n="0625a09"/>无所得而为方便。应圆满一切法。如是诸法不可得 <lb ed="X" n="0052a18"/><lb ed="R037" n="0625a10"/>故。</p> <lb ed="X" n="0052a19"/><lb ed="R037" n="0625a11"/><p xml:id="pX24p0052a1901">修行般若波罗蜜多。如实知六波罗蜜多。得大果报。</p> <lb ed="X" n="0052a20"/><lb ed="R037" n="0625a12"/><p xml:id="pX24p0052a2001">以无所得而为方便。修行一波罗蜜多。能满五波罗 <lb ed="X" n="0052a21"/><lb ed="R037" n="0625a13"/>蜜多。</p> <lb ed="X" n="0052a22"/><lb ed="R037" n="0625a14"/><p xml:id="pX24p0052a2201">诸菩萨摩诃萨。欲得此等无量无数不可思议稀有 <lb ed="X" n="0052a23"/><lb ed="R037" n="0625a15"/>功德。应学般若波罗蜜多<note place="inline">此卷自舍利子发问起答应学義。直至卷末方竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0052a24"/><lb ed="R037" n="0625a16"/><p xml:id="pX24p0052a2401">卷四</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0052b" n="0052b"/> <lb ed="X" n="0052b01"/><lb ed="R037" n="0625a17"/><p xml:id="pX24p0052b0101">尔时舍利子白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨摩诃萨应行般 <lb ed="X" n="0052b02"/><lb ed="R037" n="0625a18"/>若波罗蜜。多<persName>佛</persName>告具寿舍利子言。舍利子。菩萨摩诃 <lb ed="X" n="0052b03"/><lb ed="R037" n="0625b01"/>萨修行般<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052001" n="0052001"/>若蜜多时。应如是观。实有菩萨。不见有菩 <lb ed="X" n="0052b04"/><lb ed="R037" n="0625b02"/>萨。不见菩萨名。不见般若波罗蜜多。不见般若波罗 <lb ed="X" n="0052b05"/><lb ed="R037" n="0625b03"/>蜜多名。不见行。不见不行。何以故。舍利子。菩萨自性 <lb ed="X" n="0052b06"/><lb ed="R037" n="0625b04"/>空。菩萨名空。所以者何。色自性空。不由空故。色空。非 <lb ed="X" n="0052b07"/><lb ed="R037" n="0625b05"/>色。色不離空。空不離色。色即是空。空即是色。受想行 <lb ed="X" n="0052b08"/><lb ed="R037" n="0625b06"/>识自性空。不由空故。受想行识空。非受想行识。受想 <lb ed="X" n="0052b09"/><lb ed="R037" n="0625b07"/>行识不離空。空不離受想行识。受想行识即是空。空 <lb ed="X" n="0052b10"/><lb ed="R037" n="0625b08"/>即是受想行识。何以故。舍利子。此但有名。谓为萨埵。 <lb ed="X" n="0052b11"/><lb ed="R037" n="0625b09"/>此但有名。谓为菩提萨埵。此但有名。谓之为空。此但 <lb ed="X" n="0052b12"/><lb ed="R037" n="0625b10"/>有名。谓之为色受想行识。如是自性。无生无灭。无染 <lb ed="X" n="0052b13"/><lb ed="R037" n="0625b11"/>无净。菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多。不见生。不 <lb ed="X" n="0052b14"/><lb ed="R037" n="0625b12"/>见灭。不见染。不见净。由不见故。不生执著。复次舍利 <lb ed="X" n="0052b15"/><lb ed="R037" n="0625b13"/>子。诸菩萨摩诃萨。修行般若波罗蜜多时。应如是观。 <lb ed="X" n="0052b16"/><lb ed="R037" n="0625b14"/>菩萨但有名。<persName>佛</persName>但有名。般若波罗蜜多但有名。色但 <lb ed="X" n="0052b17"/><lb ed="R037" n="0625b15"/>有名。受想行识但有名。眼处但有名。耳鼻舌身意处 <lb ed="X" n="0052b18"/><lb ed="R037" n="0625b16"/>但有名。色处但有名。声香味触法处但有名。眼界但 <lb ed="X" n="0052b19"/><lb ed="R037" n="0625b17"/>有名。耳鼻舌身意界但有名。色界但有名。声香味触 <lb ed="X" n="0052b20"/><lb ed="R037" n="0625b18"/>法界但有名。眼识界但有名。耳鼻舌身意识界但有 <lb ed="X" n="0052b21"/><lb ed="R037" n="0626a01"/>名。眼触但有名。耳鼻舌身意触但有名。眼触为缘所 <lb ed="X" n="0052b22"/><lb ed="R037" n="0626a02"/>生诸受但有名。耳鼻舌身意触为缘所生诸受但有 <lb ed="X" n="0052b23"/><lb ed="R037" n="0626a03"/>名。地界但有名。水火风空识界但有名。因缘但有名。 <lb ed="X" n="0052b24"/><lb ed="R037" n="0626a04"/>等无间缘。所缘缘。增上缘。但有名从缘所生诸法但 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0052c" n="0052c"/> <lb ed="X" n="0052c01"/><lb ed="R037" n="0626a05"/>有名。无明但有名。行。识。名色。六处。触。受。爱。取。有。生。老 <lb ed="X" n="0052c02"/><lb ed="R037" n="0626a06"/>死愁歎苦忧恼但有名。佈施波罗蜜多但有名。净戒。 <lb ed="X" n="0052c03"/><lb ed="R037" n="0626a07"/>安忍。精进。静虑波罗蜜多但有名。内空但有名。外空。 <lb ed="X" n="0052c04"/><lb ed="R037" n="0626a08"/>内外空。空空。大空。勝義空。有为空。无为空。毕竟空。无 <lb ed="X" n="0052c05"/><lb ed="R037" n="0626a09"/>际空。散空。无变异空。本性空。自相空。共相空。一切法 <lb ed="X" n="0052c06"/><lb ed="R037" n="0626a10"/>空。不可得空。无性空。自性空。无性自性空但有名。四 <lb ed="X" n="0052c07"/><lb ed="R037" n="0626a11"/>念住但有名。四正断。四神足。五根。五力。七等觉支。八 <lb ed="X" n="0052c08"/><lb ed="R037" n="0626a12"/>圣道支但有名。空解脱门但有名。无相无愿解脱门 <lb ed="X" n="0052c09"/><lb ed="R037" n="0626a13"/>但有名。苦圣谛但有名。集灭道圣谛但有名。四静虑 <lb ed="X" n="0052c10"/><lb ed="R037" n="0626a14"/>但有名。四无量。四无色定但有名。八解脱但有名。八 <lb ed="X" n="0052c11"/><lb ed="R037" n="0626a15"/>勝处。九次第定。十遍处但有名。陀罗尼门但有名。三 <lb ed="X" n="0052c12"/><lb ed="R037" n="0626a16"/>摩地门但有名。欢喜地但有名。離垢地。发光地。<g ref="#CB08504">焰</g>慧 <lb ed="X" n="0052c13"/><lb ed="R037" n="0626a17"/>地。极难勝地。现前地。远行地。不动地。善慧地。法雲地 <lb ed="X" n="0052c14"/><lb ed="R037" n="0626a18"/>但有名。正观地但有名。种姓地。第八地。见地。薄地。離 <lb ed="X" n="0052c15"/><lb ed="R037" n="0626b01"/>欲地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0052c1501" n="0052c1501"/><anchor xml:id="beg0052c1501" n="0052c1501"/>已<anchor xml:id="end0052c1501"/>办地。独觉地。菩萨地。<persName>如来</persName>地但有名。五眼但 <lb ed="X" n="0052c16"/><lb ed="R037" n="0626b02"/>有名。六神通但有名。<persName>如来</persName>十力但有名。四无所畏。四 <lb ed="X" n="0052c17"/><lb ed="R037" n="0626b03"/>无碍解。大慈。大悲。大喜。大捨。十八<persName>佛</persName>不共法但有名。 <lb ed="X" n="0052c18"/><lb ed="R037" n="0626b04"/>三十二大士相但有名。八十随好但有名。无忘失法 <lb ed="X" n="0052c19"/><lb ed="R037" n="0626b05"/>但有名。恒住捨性但有名。一切智但有名。道相智。一 <lb ed="X" n="0052c20"/><lb ed="R037" n="0626b06"/>切相智但有名。一切智智但有名。永拔烦恼习气相 <lb ed="X" n="0052c21"/><lb ed="R037" n="0626b07"/>续但有名。预流果但有名。一来。不还。阿罗汉果但有 <lb ed="X" n="0052c22"/><lb ed="R037" n="0626b08"/>名。独觉菩提但有名。世间法但有名。出世间法但有 <lb ed="X" n="0052c23"/><lb ed="R037" n="0626b09"/>名。有漏法但有名。无漏法但有名。有为法但有名。无 <lb ed="X" n="0052c24"/><lb ed="R037" n="0626b10"/>为法但有名。舍利子。如我但有名。谓之为我。实不可 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0053a" n="0053a"/> <lb ed="X" n="0053a01"/><lb ed="R037" n="0626b11"/>得。如是有情。命者。生者。养者。士夫補特伽罗。意生。儒 <lb ed="X" n="0053a02"/><lb ed="R037" n="0626b12"/>童。作者。使作者。起者。使起者。受者。使受者。知者。见者 <lb ed="X" n="0053a03"/><lb ed="R037" n="0626b13"/>亦但有名。谓为有情。乃至见者。以不可得空故。但随 <lb ed="X" n="0053a04"/><lb ed="R037" n="0626b14"/>世俗。假立客名。诸法亦尔。不应执著。是故菩萨摩诃 <lb ed="X" n="0053a05"/><lb ed="R037" n="0626b15"/>萨修行般若波罗蜜多时。不见有我乃至见者。亦不 <lb ed="X" n="0053a06"/><lb ed="R037" n="0626b16"/>见有一切法性。舍利子。诸菩萨摩诃萨。如是修行甚 <lb ed="X" n="0053a07"/><lb ed="R037" n="0626b17"/>深般若波罗蜜多。除诸<persName>佛</persName>慧。一切声闻独觉等位所 <lb ed="X" n="0053a08"/><lb ed="R037" n="0626b18"/>不能及。以不可得空故。所以者何。是菩萨摩诃萨。于 <lb ed="X" n="0053a09"/><lb ed="R037" n="0627a01"/>名所名。俱无所得。以不观见。无执著故。舍利子。诸菩 <lb ed="X" n="0053a10"/><lb ed="R037" n="0627a02"/>萨能如是修行般若波罗蜜多。名善修行般若波罗 <lb ed="X" n="0053a11"/><lb ed="R037" n="0627a03"/>蜜多。</p> <lb ed="X" n="0053a12"/><lb ed="R037" n="0627a04"/><p xml:id="pX24p0053a1201">舍利子。假使汝及<name role="" type="person">大目犍连</name>。充满十方殑伽沙等诸 <lb ed="X" n="0053a13"/><lb ed="R037" n="0627a05"/><persName>佛</persName>世界。如稻麻竹苇甘蔗林等。所有智慧。比行般若 <lb ed="X" n="0053a14"/><lb ed="R037" n="0627a06"/>波罗蜜多一菩萨摩诃萨智慧。百分不及一。千分。百 <lb ed="X" n="0053a15"/><lb ed="R037" n="0627a07"/>千分。乃至邬波尼杀昙分。亦不及一。何以故。菩萨智 <lb ed="X" n="0053a16"/><lb ed="R037" n="0627a08"/>慧。能使一切有情趣般涅槃。一切声闻独觉智慧不 <lb ed="X" n="0053a17"/><lb ed="R037" n="0627a09"/>如是故。</p> <lb ed="X" n="0053a18"/><lb ed="R037" n="0627a10"/><p xml:id="pX24p0053a1801">菩萨常作是念。我当修行一切法。乃至我当永拔一 <lb ed="X" n="0053a19"/><lb ed="R037" n="0627a11"/>切烦恼习气。证得无上正等菩提。方便安立无量无 <lb ed="X" n="0053a20"/><lb ed="R037" n="0627a12"/>数无边有情于无馀依涅槃界。声闻独觉无如是念。</p> <lb ed="X" n="0053a21"/><lb ed="R037" n="0627a13"/><p xml:id="pX24p0053a2101">菩萨摩诃萨。常与一切声闻独觉作真福田。何以故。 <lb ed="X" n="0053a22"/><lb ed="R037" n="0627a14"/>以依菩萨摩诃萨故。一切善法出现世间。</p> <lb ed="X" n="0053a23"/><lb ed="R037" n="0627a15"/><p xml:id="pX24p0053a2301">菩萨施诸有情无量无数无边善法。为大施主。不须 <lb ed="X" n="0053a24"/><lb ed="R037" n="0627a16"/>复报诸施主恩<note place="inline">学观品竟</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0053b" n="0053b"/> <lb ed="X" n="0053b01"/><lb ed="R037" n="0627a17"/><p xml:id="pX24p0053b0101">卷四之十四葉<note place="inline">相应品</note></p> <lb ed="X" n="0053b02"/><lb ed="R037" n="0627a18"/><p xml:id="pX24p0053b0201">舍利子白<persName>佛</persName>言。菩萨摩诃萨。与何法相应故。当言与 <lb ed="X" n="0053b03"/><lb ed="R037" n="0627b01"/>般若波罗蜜多相应。<persName>佛</persName>告舍利子。与一切法空相应 <lb ed="X" n="0053b04"/><lb ed="R037" n="0627b02"/>故。当言与般若波罗蜜多相应。舍利子。与如是等空 <lb ed="X" n="0053b05"/><lb ed="R037" n="0627b03"/>相应时。不见色乃至识。若相应若不相应。何以故。是 <lb ed="X" n="0053b06"/><lb ed="R037" n="0627b04"/>菩萨摩诃萨。不见色乃至识。若是生法。若是灭法。若 <lb ed="X" n="0053b07"/><lb ed="R037" n="0627b05"/>是染法。若是净法。不见色与受合。受与想合。想与行 <lb ed="X" n="0053b08"/><lb ed="R037" n="0627b06"/>合。行与识合。何以故。无有少法与少法合。本性空故。 <lb ed="X" n="0053b09"/><lb ed="R037" n="0627b07"/>所以者何。诸色空。彼非色。诸受想行识空。彼非受想 <lb ed="X" n="0053b10"/><lb ed="R037" n="0627b08"/>行识。何以故。诸色空。彼非变碍相。诸受空。彼非领纳 <lb ed="X" n="0053b11"/><lb ed="R037" n="0627b09"/>相。诸想空。彼非取像相。诸行空。彼非造作相。诸识空。 <lb ed="X" n="0053b12"/><lb ed="R037" n="0627b10"/>彼非了别相。何以故。舍利子。色不异空。空不异色。色 <lb ed="X" n="0053b13"/><lb ed="R037" n="0627b11"/>即是空。空即是色。受想行识不异空。空不异受想行 <lb ed="X" n="0053b14"/><lb ed="R037" n="0627b12"/>识。受想行识即是空。空即是受想行识。何以故。舍利 <lb ed="X" n="0053b15"/><lb ed="R037" n="0627b13"/>子。是诸法空相。不生不灭。不垢不净。不增不减。非过 <lb ed="X" n="0053b16"/><lb ed="R037" n="0627b14"/>去。非未来。非现在。舍利子。如是空中无色。无受想行 <lb ed="X" n="0053b17"/><lb ed="R037" n="0627b15"/>识。无地界。无水火风空识界。无眼处。无耳鼻舌身意 <lb ed="X" n="0053b18"/><lb ed="R037" n="0627b16"/>处。无色处。无声香味触法处。无眼界。无耳鼻舌身意 <lb ed="X" n="0053b19"/><lb ed="R037" n="0627b17"/>界。无色界。无声香味触法界。无眼识界。无耳鼻舌身 <lb ed="X" n="0053b20"/><lb ed="R037" n="0627b18"/>意识界。无眼触。无耳鼻舌身意触。无眼触为缘所生 <lb ed="X" n="0053b21"/><lb ed="R037" n="0628a01"/>诸受。无耳鼻舌身意触为缘所生诸受。无无明生。无 <lb ed="X" n="0053b22"/><lb ed="R037" n="0628a02"/>无明灭。无行。识。名色。六处。触。受。爱。取。有。生。老死愁歎 <lb ed="X" n="0053b23"/><lb ed="R037" n="0628a03"/>苦忧恼生。无行识名色。乃至老死愁歎苦忧恼灭。无 <lb ed="X" n="0053b24"/><lb ed="R037" n="0628a04"/>苦圣谛。无集灭道圣谛。无得。无现观。无预流。无预流 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0053c" n="0053c"/> <lb ed="X" n="0053c01"/><lb ed="R037" n="0628a05"/>果。无一来。无一来果。无不还。无不还果。无阿罗汉。无 <lb ed="X" n="0053c02"/><lb ed="R037" n="0628a06"/>阿罗汉果。无独觉。无独觉菩提。无菩萨。无菩萨行。无 <lb ed="X" n="0053c03"/><lb ed="R037" n="0628a07"/><persName>佛</persName>。无<persName>佛</persName>菩提。舍利子。修行般若波罗蜜多菩萨。与如 <lb ed="X" n="0053c04"/><lb ed="R037" n="0628a08"/>是等法相应故。当言与般若波罗蜜多相应。</p> <lb ed="X" n="0053c05"/><lb ed="R037" n="0628a09"/><p xml:id="pX24p0053c0501">卷五 卷六</p> <lb ed="X" n="0053c06"/><lb ed="R037" n="0628a10"/><p xml:id="pX24p0053c0601">舍利子。修行般若波罗蜜多。不见一切法若相应。若 <lb ed="X" n="0053c07"/><lb ed="R037" n="0628a11"/>不相应。</p> <lb ed="X" n="0053c08"/><lb ed="R037" n="0628a12"/><p xml:id="pX24p0053c0801">修行般若波罗蜜多。入一切法自相空<anchor xml:id="nkr_note_add_0053c0801" n="0053c0801"/><anchor xml:id="beg0053c0801" n="0053c0801"/>已<anchor xml:id="end0053c0801"/>。不观色乃 <lb ed="X" n="0053c09"/><lb ed="R037" n="0628a13"/>至识。若相应若不相应。不观色乃至识与前际後际 <lb ed="X" n="0053c10"/><lb ed="R037" n="0628a14"/>现在。若相应若不相应。何以故。不见前际後际现在 <lb ed="X" n="0053c11"/><lb ed="R037" n="0628a15"/>故。</p> <lb ed="X" n="0053c12"/><lb ed="R037" n="0628a16"/><p xml:id="pX24p0053c1201">修行般若波罗蜜多。不观一切智与一切法。若相应 <lb ed="X" n="0053c13"/><lb ed="R037" n="0628a17"/>若不相应。何以故。尙不见有一切法。况观一切智与 <lb ed="X" n="0053c14"/><lb ed="R037" n="0628a18"/>一切法。若相应若不相应。不观一切智与<persName>佛</persName>。若相应 <lb ed="X" n="0053c15"/><lb ed="R037" n="0628b01"/>若不相应。何以故。尙不见有<persName>佛</persName>。况观一切智与<persName>佛</persName>。若 <lb ed="X" n="0053c16"/><lb ed="R037" n="0628b02"/>相应若不相应。不观一切智与菩提。若相应。若不相 <lb ed="X" n="0053c17"/><lb ed="R037" n="0628b03"/>应。何以故。尙不见有菩提。况观一切智与菩提若相 <lb ed="X" n="0053c18"/><lb ed="R037" n="0628b04"/>应若不相应。舍利子。一切智即是<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>即是一切智。 <lb ed="X" n="0053c19"/><lb ed="R037" n="0628b05"/>一切智即是菩提。菩提即是一切智故。</p> <lb ed="X" n="0053c20"/><lb ed="R037" n="0628b06"/><p xml:id="pX24p0053c2001">修行般若波罗蜜多。不著一切法有。非有。常。无常。乐。 <lb ed="X" n="0053c21"/><lb ed="R037" n="0628b07"/>苦。我。无我。寂静。不寂静。空。不空。无相。有相。无愿。有愿 <lb ed="X" n="0053c22"/><lb ed="R037" n="0628b08"/><note place="inline">五卷十六葉起至六卷末止</note>。</p> <lb ed="X" n="0053c23"/><lb ed="R037" n="0628b09"/><p xml:id="pX24p0053c2301">卷七</p> <lb ed="X" n="0053c24"/><lb ed="R037" n="0628b10"/><p xml:id="pX24p0053c2401">不为一切法故。修行般若波罗蜜多。何以故。不见诸 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0054a" n="0054a"/> <lb ed="X" n="0054a01"/><lb ed="R037" n="0628b11"/>法性差别故。</p> <lb ed="X" n="0054a02"/><lb ed="R037" n="0628b12"/><p xml:id="pX24p0054a0201">菩萨摩诃萨。不见少法能于法界现等觉。修行般若 <lb ed="X" n="0054a03"/><lb ed="R037" n="0628b13"/>波罗蜜多时。不见有法離法界者。不见法界離诸法 <lb ed="X" n="0054a04"/><lb ed="R037" n="0628b14"/>有。不作是念。此法能证法界。此法不能证法界。何以 <lb ed="X" n="0054a05"/><lb ed="R037" n="0628b15"/>故。尙不见法。况见有法能证法界。或不能证。</p> <lb ed="X" n="0054a06"/><lb ed="R037" n="0628b16"/><p xml:id="pX24p0054a0601">修行般若波罗蜜多。不见一切法与空相应。不见空 <lb ed="X" n="0054a07"/><lb ed="R037" n="0628b17"/>与一切法相应。若能如是与空相应。是为第一与空 <lb ed="X" n="0054a08"/><lb ed="R037" n="0628b18"/>相应。诸相应中。与般若波罗蜜多相应为最第一。何 <lb ed="X" n="0054a09"/><lb ed="R037" n="0629a01"/>以故。此般若波罗蜜多相应。即是空相应。即是无相 <lb ed="X" n="0054a10"/><lb ed="R037" n="0629a02"/>相应。即是无愿相应。由此因缘最为第一<note place="inline">相应品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0054a11"/><lb ed="R037" n="0629a03"/><p xml:id="pX24p0054a1101">卷七之十三葉<note place="inline">转生品</note></p> <lb ed="X" n="0054a12"/><lb ed="R037" n="0629a04"/><p xml:id="pX24p0054a1201">舍利子白<persName>佛</persName>言。安住般若波罗蜜多诸菩萨摩诃萨。 <lb ed="X" n="0054a13"/><lb ed="R037" n="0629a05"/>从何处没。来生此间。从此处没。当生何处。<persName>佛</persName>告舍利 <lb ed="X" n="0054a14"/><lb ed="R037" n="0629a06"/>子言。安住般若菩萨。有从他方<persName>佛</persName>土没。来生此间。有 <lb ed="X" n="0054a15"/><lb ed="R037" n="0629a07"/>从兜率陀天没。来生此间。有从人中没。生此人中。舍 <lb ed="X" n="0054a16"/><lb ed="R037" n="0629a08"/>利子。若菩萨安住般若。从他方<persName>佛</persName>土没。来生此者。是 <lb ed="X" n="0054a17"/><lb ed="R037" n="0629a09"/>菩萨速与般若波罗蜜多相应。由与般若波罗蜜多 <lb ed="X" n="0054a18"/><lb ed="R037" n="0629a10"/>相应故。转生便得深妙法门疾现在前。从此<anchor xml:id="nkr_note_add_0054a1801" n="0054a1801"/><anchor xml:id="beg0054a1801" n="0054a1801"/>已<anchor xml:id="end0054a1801"/>後。恒 <lb ed="X" n="0054a19"/><lb ed="R037" n="0629a11"/>与般若波罗蜜多速得相应。在所生处。常得値<persName>佛</persName>。供 <lb ed="X" n="0054a20"/><lb ed="R037" n="0629a12"/>养恭敬。尊重赞歎。能令般若波罗蜜多渐得圆满。舍 <lb ed="X" n="0054a21"/><lb ed="R037" n="0629a13"/>利子。若菩萨安住般若。从兜率陀天没。来生此者。是 <lb ed="X" n="0054a22"/><lb ed="R037" n="0629a14"/>菩萨多为一生所繫。佈施。净戒。安忍。精进。静虑。般若 <lb ed="X" n="0054a23"/><lb ed="R037" n="0629a15"/>波罗蜜多。自在现前。常不忘失。亦于一切陀罗尼门。 <lb ed="X" n="0054a24"/><lb ed="R037" n="0629a16"/>三摩地门。自在现前。常不忘失。舍利子。若菩萨安住 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0054b" n="0054b"/> <lb ed="X" n="0054b01"/><lb ed="R037" n="0629a17"/>般若。从人中没。生人中者。是菩萨除不退转。其根昧 <lb ed="X" n="0054b02"/><lb ed="R037" n="0629a18"/>钝。虽勤修般若波罗蜜多。而不能速与般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0054b03"/><lb ed="R037" n="0629b01"/>多相应。又于一切陀罗尼门。三摩地门。未得自在。</p> <lb ed="X" n="0054b04"/><lb ed="R037" n="0629b02"/><p xml:id="pX24p0054b0401">次答从此间没当生何处者。舍利子。是菩萨由与般 <lb ed="X" n="0054b05"/><lb ed="R037" n="0629b03"/>若波罗蜜多相应故。从此处没。生馀<persName>佛</persName>土。从一<persName>佛</persName>国。 <lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R037" n="0629b04"/>至一<persName>佛</persName>国。在在生处。常得値遇诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。供养恭敬。 <lb ed="X" n="0054b07"/><lb ed="R037" n="0629b05"/>尊重赞歎。乃至无上正等菩提。终不離<persName>佛</persName>。舍利子。有 <lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R037" n="0629b06"/>菩萨无方便善巧故。入四静虑。亦能修行六波罗蜜 <lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R037" n="0629b07"/>多。是菩萨得静虑故。生长寿天。随彼寿尽。来生人间。 <lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R037" n="0629b08"/>値遇诸<persName>佛</persName>。供养恭敬。尊重赞歎。虽行六种波罗蜜多。 <lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R037" n="0629b09"/>而诸根昧钝。不甚明利。诸有所为。非极善巧。舍利子。 <lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R037" n="0629b10"/>有菩萨入四静虑。亦能修行六波罗蜜多。是菩萨无 <lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R037" n="0629b11"/>方便善巧故。捨诸静虑而生欲界。当知是菩萨亦诸 <lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R037" n="0629b12"/>根昧钝。不甚明利。诸有所为。非极善巧。舍利子。有菩 <lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R037" n="0629b13"/>萨入四静虑。入四无量。入四无色定。修行六波罗蜜 <lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R037" n="0629b14"/>多。安住内空。乃至无性自性空。安住真如。安住法界。 <lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R037" n="0629b15"/>法性。乃至不思议界。修行四念住。四正断。四神足。五 <lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R037" n="0629b16"/>根。五力。七等觉支。八圣道支。安住四圣谛。修行八解 <lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R037" n="0629b17"/>脱。八勝处。九次第定。十遍处。修行三解脱门。陀罗尼 <lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R037" n="0629b18"/>门。三摩地门。修行五眼。六神通。修行<persName>佛</persName>十力。四无所 <lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R037" n="0630a01"/>畏。四无碍解。大悲大悲。大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。修 <lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R037" n="0630a02"/>行无忘失法。恒住捨性。修行一切智。道相智。一切相 <lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R037" n="0630a03"/>智。是菩萨有方便善巧故。不随静虑无量无色势力 <lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R037" n="0630a04"/>而生。随所生处。常遇<persName>如来</persName>应正等觉。供养恭敬。尊重 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0054c" n="0054c"/> <lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R037" n="0630a05"/>赞歎。常不远離甚深般若波罗蜜多。当知是菩萨。此 <lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R037" n="0630a06"/>贤劫中。定得无上正等菩提。舍利子。有菩萨入四静 <lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R037" n="0630a07"/>虑。四无量。四无色定。是菩萨有方便善巧故。不随静 <lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R037" n="0630a08"/>虑无量无色势力而生。还生欲界。若刹帝利大族。若 <lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R037" n="0630a09"/>婆罗门大族。若长者居士大族。为欲成熟有情故。不 <lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R037" n="0630a10"/>为贪染後有故生。舍利子。有菩萨入四静虑。四无量。 <lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R037" n="0630a11"/>四无色定。是菩萨有方便善巧故。不随静虑无量无 <lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R037" n="0630a12"/>色而生。或生四大王众天。或生<name role="" type="person">三十三天</name>。或生夜摩 <lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R037" n="0630a13"/>天。或生兜率陀天。或生乐变化天。或生<name role="" type="person">他化自在天</name>。 <lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R037" n="0630a14"/>为欲成熟诸有情故。及为严净诸<persName>佛</persName>土故。常値诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R037" n="0630a15"/>供养恭敬。尊重赞歎。无空过者。舍利子。有菩萨入四 <lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R037" n="0630a16"/>静虑。四无量。四无色定。是菩萨修行般若波罗蜜多。 <lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R037" n="0630a17"/>有方便善巧故。于此处没。生梵世中。作大梵王。威德 <lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R037" n="0630a18"/>炽盛。过馀梵众。多百千倍。从自天处。遊诸<persName>佛</persName>土。从一 <lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R037" n="0630b01"/><persName>佛</persName>国。至一<persName>佛</persName>国。其中有菩萨未证菩提者。劝证菩提。 <lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R037" n="0630b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0054c1601" n="0054c1601"/><anchor xml:id="beg0054c1601" n="0054c1601"/>已<anchor xml:id="end0054c1601"/>证菩提未转法轮者。请转法轮。为欲利乐诸有情 <lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R037" n="0630b03"/>故。舍利子。有菩萨一生所繫有方便善巧故。入四静 <lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R037" n="0630b04"/>虑。四无量。四无色定。修行六波罗蜜多。安住内空。乃 <lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R037" n="0630b05"/>至无性自性空。安住真如。安住法界。法性。乃至不思 <lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R037" n="0630b06"/>议界。修行四念住。四正断。四神足。五根。五力。七等觉 <lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R037" n="0630b07"/>支。八圣道支。安住四圣谛。修行八解脱。八勝处。九次 <lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R037" n="0630b08"/>第定。十遍处。修行三解脱门。一切陀罗尼门。一切三 <lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R037" n="0630b09"/>摩地门。修行五眼。六神通。修行<persName>佛</persName>十力。四无所畏。四 <lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R037" n="0630b10"/>无碍解。大慈大悲。大喜大捨。十八法不共法。修行无 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0055a" n="0055a"/> <lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R037" n="0630b11"/>忘失法。恒住捨性。修行一切智。道相智。一切相智。是 <lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R037" n="0630b12"/>菩萨不随静虑无量无色势力而生。现前奉侍亲近 <lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R037" n="0630b13"/>供养现在<persName>如来</persName>应正等觉。于是<persName>佛</persName>所。勤修梵行。从此 <lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R037" n="0630b14"/>处没。生兜率陀天。尽彼寿量。诸根无缺。具念正知。无 <lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R037" n="0630b15"/>量无数百千俱胝那庾多天众。围绕导从。遊戏神通 <lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R037" n="0630b16"/>来生人中。现修苦行。证得无上正等菩提。转妙法轮。 <lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R037" n="0630b17"/>度无量众。舍利子。有菩萨得六神通。不生欲界。不生 <lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R037" n="0630b18"/>色界。不生无色界。遊诸<persName>佛</persName>土。从一<persName>佛</persName>国。至一<persName>佛</persName>国。供 <lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R037" n="0631a01"/>养恭敬。尊重赞歎。无量<persName>如来</persName>应正等觉。修诸菩萨摩 <lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R037" n="0631a02"/>诃萨行。渐次证得所求无上正等菩提。舍利子。有菩 <lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R037" n="0631a03"/>萨得六神通。自在遊戏。从一<persName>佛</persName>国。至一<persName>佛</persName>国。所经<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R037" n="0631a04"/>土。无有声闻独觉等名。唯有一乘真梵。行者是菩萨 <lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R037" n="0631a05"/>于诸<persName>佛</persName>土。供养恭敬。尊重赞歎。无量<persName>如来</persName>应正等觉。 <lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R037" n="0631a06"/>修行般若波罗蜜多渐次圆满。严净<persName>佛</persName>土。成熟有情。 <lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R037" n="0631a07"/>常无懈废。舍利子。有菩萨得六神通。自在遊戏从一 <lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R037" n="0631a08"/><persName>佛</persName>国。至一<persName>佛</persName>国。所经<persName>佛</persName>土。有情寿量不可数知。是菩 <lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R037" n="0631a09"/>萨于诸<persName>佛</persName>土。供养恭敬。尊重赞歎。无量<persName>如来</persName>应正等 <lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R037" n="0631a10"/>觉。修行般若波罗蜜多渐次圆满。严净<persName>佛</persName>土。成熟有 <lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R037" n="0631a11"/>情。曾无懈倦。舍利子。有菩萨得六神通。自在遊戏。从 <lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R037" n="0631a12"/>一世界。至一世界。有诸世界。不闻<persName>佛</persName>名。法名。僧名。是 <lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R037" n="0631a13"/>菩萨往彼世界。称扬赞歎<persName>佛</persName>法僧宝。令诸有情深生 <lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R037" n="0631a14"/>净信。由斯长夜利益安乐。是菩萨于此命终。生有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R037" n="0631a15"/>界。修诸菩萨摩诃萨行。渐次证得所求无上正等菩 <lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R037" n="0631a16"/>提。利益安乐诸有情类。舍利子。有菩萨从初发心勇 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0055b" n="0055b"/> <lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R037" n="0631a17"/>猛精进。得四静虑。得四无量。得四无色定。修行六波 <lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R037" n="0631a18"/>罗蜜多。安住内空。乃至无性自性空。安住真如。安住 <lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R037" n="0631b01"/>法界。法性。乃至不思议界。修行四念住。四正断。四神 <lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R037" n="0631b02"/>足。五根。五力。七等觉支。八圣道支。安住四圣谛。修行 <lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R037" n="0631b03"/>八解脱。八勝处。九次第定。十遍处。修行三解脱门。一 <lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R037" n="0631b04"/>切陀罗尼门。一切三摩地门。修行极喜地。乃至法雲 <lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R037" n="0631b05"/>地。修行五眼。六神通。修行<persName>佛</persName>十力。四无所畏。四无碍 <lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R037" n="0631b06"/>解。大慈大悲。大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。修行无忘失 <lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R037" n="0631b07"/>法。恒住捨性。修行一切智。道相智。一切相智。是菩萨 <lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R037" n="0631b08"/>不生欲界。不生色界。不生无色界。常生能益诸有情 <lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R037" n="0631b09"/>处。利益安乐一切有情。舍利子。有菩萨先<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1101" n="0055b1101"/><anchor xml:id="beg0055b1101" n="0055b1101"/>已<anchor xml:id="end0055b1101"/>修习六 <lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R037" n="0631b10"/>波罗蜜多。初发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1201" n="0055b1201"/><anchor xml:id="beg0055b1201" n="0055b1201"/>已<anchor xml:id="end0055b1201"/>。便入菩萨正性離生。乃至证得 <lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R037" n="0631b11"/>不退转地。舍利子。有菩萨先<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1301" n="0055b1301"/><anchor xml:id="beg0055b1301" n="0055b1301"/>已<anchor xml:id="end0055b1301"/>修习六波罗蜜多。及 <lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R037" n="0631b12"/>馀无量无边<persName>佛</persName>法。初发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1401" n="0055b1401"/><anchor xml:id="beg0055b1401" n="0055b1401"/>已<anchor xml:id="end0055b1401"/>。便能辗转证得无上正 <lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R037" n="0631b13"/>等菩提。转妙法轮。度无量众。于无馀依大涅槃界而 <lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R037" n="0631b14"/>般涅槃。般涅槃後。所说正法。住世一劫。或一劫馀。利 <lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R037" n="0631b15"/>乐无边诸有情类。舍利子。有菩萨先<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1701" n="0055b1701"/><anchor xml:id="beg0055b1701" n="0055b1701"/>已<anchor xml:id="end0055b1701"/>修习六波罗 <lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R037" n="0631b16"/>蜜多。及馀菩萨摩诃萨行。初发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1801" n="0055b1801"/><anchor xml:id="beg0055b1801" n="0055b1801"/>已<anchor xml:id="end0055b1801"/>。便与般若波罗 <lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R037" n="0631b17"/>蜜多相应。与无量无数菩萨。前後围绕。遊诸<persName>佛</persName>土。从 <lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R037" n="0631b18"/>一<persName>佛</persName>国。至一<persName>佛</persName>国。供养恭敬。尊重赞歎诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。成 <lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R037" n="0632a01"/>熟有情。严净<persName>佛</persName>土。</p> <lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R037" n="0632a02"/><p xml:id="pX24p0055b2201">卷八 卷九</p> <lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R037" n="0632a03"/><p xml:id="pX24p0055b2301">舍利子。有菩萨修行般若波罗蜜多。得四静虑。及四 <lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R037" n="0632a04"/>无量。四无色定。于九等至。次第超越。顺逆入出。自在 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0055c" n="0055c"/> <lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R037" n="0632a05"/>遊戏。非诸声闻独觉等境。是菩萨于诸等至。方便善 <lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R037" n="0632a06"/>巧次第超越。自在遊戏。然于其中无染无著。</p> <lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R037" n="0632a07"/><p xml:id="pX24p0055c0301">有菩萨虽住六波罗蜜多。而以一波罗蜜多常为上 <lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R037" n="0632a08"/>首。具足修习。劝诸有情。亦令修习。</p> <lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R037" n="0632a09"/><p xml:id="pX24p0055c0501">有菩萨修行般若波罗蜜多。方便善巧。化身如<persName>佛</persName>。遍 <lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R037" n="0632a10"/>入地狱旁生鬼界。若人。若天。随其类音。为说正法。令 <lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R037" n="0632a11"/>获殊勝利益安乐。</p> <lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R037" n="0632a12"/><p xml:id="pX24p0055c0801">有菩萨安住六波罗蜜多。化身如<persName>佛</persName>。遍至十方殑伽 <lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R037" n="0632a13"/>沙等诸<persName>佛</persName>世界。为诸有情宣说正法。于诸<persName>佛</persName>所。听闻 <lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R037" n="0632a14"/>正法。严净<persName>佛</persName>土。周览十方。最勝<persName>佛</persName>土。微妙净相。而便 <lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R037" n="0632a15"/>自起最极莊严淸净<persName>佛</persName>土。于中安处一生所繫诸大 <lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R037" n="0632a16"/>菩萨。令速证得所求无上正等菩提。</p> <lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R037" n="0632a17"/><p xml:id="pX24p0055c1301">有菩萨安住六波罗蜜多。常为邪见盲冥有情。作法 <lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R037" n="0632a18"/>照明。亦持此明。常以自照。乃至无上正等菩提。此法 <lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R037" n="0632b01"/>照明。曾不捨離。是菩萨由此因缘。于诸<persName>佛</persName>法。常得现 <lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R037" n="0632b02"/>起。是故舍利子。修行般若波罗蜜多。于身语意三有 <lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R037" n="0632b03"/>罪业。无容暂起。</p> <lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R037" n="0632b04"/><p xml:id="pX24p0055c1801">有菩萨安住般若波罗蜜多。能成勝智。由此智故。虽 <lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R037" n="0632b05"/>行一切法。而不得一切法。虽能圆满一切<persName>佛</persName>法。而于 <lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R037" n="0632b06"/>诸法无执无取。以一切法自性空故。</p> <lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R037" n="0632b07"/><p xml:id="pX24p0055c2101">有菩萨修行六波罗蜜多。得净五眼。如是六种波罗 <lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R037" n="0632b08"/>蜜多。总摄一切淸净善法。谓声闻善法。独觉善法。菩 <lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R037" n="0632b09"/>萨善法。<persName>如来</persName>善法。舍利子。若正问言。何法能摄一切 <lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R037" n="0632b10"/>善法。应正答言。甚深般若波罗蜜多。何以故。能生六 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0056a" n="0056a"/> <lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R037" n="0632b11"/>种波罗蜜多。及五眼等。无量无边不可思议勝功德 <lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R037" n="0632b12"/>故。能学如是淸净五眼。定得无上正等菩提。<note place="inline">卷八</note>。</p> <lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R037" n="0632b13"/><p xml:id="pX24p0056a0301">有菩萨修行般若波罗蜜多时。能引发六神通波罗 <lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R037" n="0632b14"/>蜜多。一者神境智证通。二者天耳智证通。三者他心智 <lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R037" n="0632b15"/>证通。四者宿住智证通。五者天眼智证通。六者漏尽智 <lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R037" n="0632b16"/>证通。舍利子言。云何神境智证通。<persName>佛</persName>言。菩萨神境智 <lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R037" n="0632b17"/>证通。起无量种大神变事。所谓震动十方各如殑伽 <lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R037" n="0632b18"/>沙界大地等物。变一为多。变多为一。或显或隐。迅速 <lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R037" n="0633a01"/>无碍。山崖墙壁。直过如空。凌虚往来。犹如飞鸟。地中 <lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R037" n="0633a02"/>出没。如出没水。水上经行。如经行地。身出烟焰。如燎 <lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R037" n="0633a03"/>高原。体注众流。如消雪岭。日月神德。威势难当。以手 <lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R037" n="0633a04"/>扪摩。光明隐蔽。乃至净居。转身自在。如斯神变。无量 <lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R037" n="0633a05"/>无边。是菩萨虽具如是神境智用。而于其中俱无所 <lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R037" n="0633a06"/>著。不作是念。我今引发神境智通。为自娱乐。为娱乐 <lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R037" n="0633a07"/>他。唯除为得一切智智。舍利子言。云何天耳智证通。 <lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R037" n="0633a08"/><persName>佛</persName>言。菩萨天耳智证通。最勝淸净。过人天耳。能如实 <lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R037" n="0633a09"/>闻十方各如殑伽沙界情非情类种种音声。所谓遍 <lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R037" n="0633a10"/>闻地狱声。旁生声。鬼界声。人声。天声。声闻声。独觉声。 <lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R037" n="0633a11"/>菩萨声。<persName>如来</persName>声。诃毁生死声。赞歎涅槃声。弃偝有为 <lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R037" n="0633a12"/>声。趣向菩提声。厌恶有漏声。欣乐无漏声。称扬三宝 <lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R037" n="0633a13"/>声。摧伏异道声。论议抉择声。讽诵经典声。劝断诸恶 <lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R037" n="0633a14"/>声。教修众善声。拔济苦难声。庆慰欢乐声。如是等声。 <lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R037" n="0633a15"/>若大若小。皆能遍闻。无障无碍。是菩萨虽具如是天 <lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R037" n="0633a16"/>耳作用。而于其中俱无所著。不作是念。我今引发天 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0056b" n="0056b"/> <lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R037" n="0633a17"/>耳智通。为自娱乐。为娱乐他。唯除为得一切智智。舍 <lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R037" n="0633a18"/>利子言。云何他心智证通。<persName>佛</persName>言。菩萨他心智证通。能 <lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R037" n="0633b01"/>如实知十方各如殑伽沙界他有情类心心所法。所 <lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R037" n="0633b02"/>谓遍知他有情类贪心。離贪心。嗔心。離嗔心。痴心。離 <lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R037" n="0633b03"/>痴心。爱心。離爱心。取心。離取心。聚心。散心。小心。大心。 <lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R037" n="0633b04"/>擧心。下心。寂静心。不寂静心。掉心。不掉心。定心。不定 <lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R037" n="0633b05"/>心。解脱心。不解脱心。有漏心。无漏心。有衅心。无衅心。 <lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R037" n="0633b06"/>有上心。无上心。菩萨虽具如是他心智用。而于其中 <lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R037" n="0633b07"/>俱无所著。不作是念。我今引发他心智通。为自娱乐。 <lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R037" n="0633b08"/>为娱乐他。唯除为得一切智智。舍利子言。云何宿住 <lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R037" n="0633b09"/>随念智证通。<persName>佛</persName>言。菩萨宿住随念智证通。能如实知 <lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R037" n="0633b10"/>十方各如殑伽沙界一切有情诸宿住事。所谓随念 <lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R037" n="0633b11"/>若自若他。一心。十心。百心。千心。多百千心。诸宿住事。 <lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R037" n="0633b12"/>或复随念一日。十日。百日。千日。多百千日。诸宿住事。 <lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R037" n="0633b13"/>或复随念一月。十月。百月。千月。多百千月。诸宿住事。 <lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R037" n="0633b14"/>或复随念一岁。十岁。百岁。千岁。多百千岁。诸宿住事。 <lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R037" n="0633b15"/>或复随念一劫。十劫。百劫。千劫。多百千劫。乃至无量 <lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R037" n="0633b16"/>无数百千俱胝那庾多劫。诸宿住事。或复随念前际 <lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R037" n="0633b17"/>所有诸宿住事。谓如是时。如是处。如是名。如是姓。如 <lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R037" n="0633b18"/>是类。如是食。如是久住。如是寿限。如是长寿。如是受 <lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R037" n="0634a01"/>乐。如是受苦。彼没生此。此没生彼。如是状貌。如是言 <lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R037" n="0634a02"/>说。若略若廣。若自若他。诸宿住事。皆能随念。菩萨虽 <lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R037" n="0634a03"/>具如是宿住智用。而于其中俱无所著。不作是念。我 <lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R037" n="0634a04"/>今引发宿住智通。为自娱乐。为娱乐他。唯除为得一 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0056c" n="0056c"/> <lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R037" n="0634a05"/>切智智。舍利子言。云何天眼智证通。<persName>佛</persName>言。菩萨天眼 <lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R037" n="0634a06"/>智证通。最勝淸净。过人天眼。能如实见十方各如殑 <lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R037" n="0634a07"/>伽沙界情非情类。种种色像。所谓普见有情类生时 <lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R037" n="0634a08"/>死时。妙色粗色。若勝若劣。善趣恶趣。诸如是等种种 <lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R037" n="0634a09"/>色像。因此复知诸有情类。随业力用。受生差别。如是 <lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R037" n="0634a10"/>有情。成就身妙行。语妙行。意妙行。赞美贤圣正见因 <lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R037" n="0634a11"/>缘。身壞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056001" n="0056001"/>身终。当陞善趣。天上人中。受诸妙乐。如是有 <lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R037" n="0634a12"/>情。成就身恶行。语恶行。意恶行。谤毁贤圣邪见因缘。 <lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R037" n="0634a13"/>身壞命终。当堕恶趣。或生地狱旁生鬼界。或生边地 <lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R037" n="0634a14"/>下贱。秽恶有情类中。受诸剧苦。如是种种受果差别。 <lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R037" n="0634a15"/>菩萨虽具如是天眼作用。而于其中俱无所著。不作 <lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R037" n="0634a16"/>是念。我今引发天眼智通。为自娱乐。为娱乐他。唯除 <lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R037" n="0634a17"/>为得一切智智。舍利子言。云何漏尽智证通。<persName>佛</persName>言。菩 <lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R037" n="0634a18"/>萨漏尽智证通。能如实知十方各如殑伽沙界一切 <lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R037" n="0634b01"/>有情。若自若他。漏尽不尽。此通依止金刚喩定。断诸 <lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R037" n="0634b02"/>障习。方得圆满。得不退转菩萨地时。于一切漏亦名 <lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R037" n="0634b03"/>为尽。毕竟不起现在前故。菩萨虽得此漏尽通。不堕 <lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R037" n="0634b04"/>声闻及独觉地。唯趣无上正等菩提。不复希求馀義 <lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R037" n="0634b05"/>利故。菩萨虽具如是漏尽智用。而于其中俱无所著。 <lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R037" n="0634b06"/>不作是念。我今引发漏尽智证通。为自娱乐。为娱乐 <lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R037" n="0634b07"/>他。唯除为得一切智智。</p> <lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R037" n="0634b08"/><p xml:id="pX24p0056c2201">有菩萨。修行般若波罗蜜多时。安住六种波罗蜜多。 <lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R037" n="0634b09"/>严净一切智。一切相智道。由毕竟空无去来故。无布 <lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R037" n="0634b10"/>施。无悭贪。唯假施设故。无净戒。无犯戒。唯假施设故。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0057a" n="0057a"/> <lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R037" n="0634b11"/>无安忍。无忿恚。唯假施设故。无精进。无懈怠。唯假施 <lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R037" n="0634b12"/>设故。无静虑。无散乱。唯假施设故。无般若。无愚痴。唯 <lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R037" n="0634b13"/>假施设故。是菩萨不著趣入。不著不趣入。不著<anchor xml:id="nkr_note_add_0057a0301" n="0057a0301"/><anchor xml:id="beg0057a0301" n="0057a0301"/>己<anchor xml:id="end0057a0301"/>度。 <lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R037" n="0634b14"/>不著非<anchor xml:id="nkr_note_add_0057a0401" n="0057a0401"/><anchor xml:id="beg0057a0401" n="0057a0401"/>己<anchor xml:id="end0057a0401"/>度。不著佈施。不著悭贪。不著净戒。不著犯 <lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R037" n="0634b15"/>戒。不著安忍。不著忿恚。不著精进。不著懈怠。不著静 <lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R037" n="0634b16"/>虑。不著散乱。不著般若。不著愚痴。当于尔时。于著不 <lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R037" n="0634b17"/>著亦无所著。何以故。达一切法毕竟空故。</p> <lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R037" n="0634b18"/><p xml:id="pX24p0057a0801"><persName>佛</persName>说般若波罗蜜多勝功德时。会中无量大苾刍众 <lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R037" n="0635a01"/>皆发阿耨多罗三藐三菩提心。<persName>世尊</persName>面门出种种色 <lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R037" n="0635a02"/>光。告<name role="" type="person">阿难陀</name>言。此从座起无量苾刍。从是以後。六十 <lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R037" n="0635a03"/>一劫星喩劫中当得作<persName>佛</persName>。皆同一号。谓大幢相<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R037" n="0635a04"/>十号具足。是诸苾刍从此殁<anchor xml:id="nkr_note_add_0057a1201" n="0057a1201"/><anchor xml:id="beg0057a1201" n="0057a1201"/>已<anchor xml:id="end0057a1201"/>。当生东方<name role="" type="person">不动<persName>佛</persName></name>国。 <lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R037" n="0635a05"/>于彼<persName>佛</persName>所。勤修梵行。复有六十百千诸天子众。闻<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R037" n="0635a06"/>所说甚深般若波罗蜜多。功德勝利。皆发无上正等 <lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R037" n="0635a07"/>觉心。<persName>世尊</persName>记彼。当于<name role="" type="person">慈氏<persName>如来</persName></name>法中。净信出家。勤修 <lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R037" n="0635a08"/>梵行。<name role="" type="person">慈氏<persName>如来</persName></name>皆为授记。尔时此间一切众会。以<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R037" n="0635a09"/>神力。皆见十方各千<persName>佛</persName>土诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。及彼<persName>佛</persName>土功德 <lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R037" n="0635a10"/>莊严。微妙殊勝。时此众会无量诸有情类。各发愿言。 <lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R037" n="0635a11"/>以我所修诸纯净业。愿当往生彼彼<persName>佛</persName>土。<persName>世尊</persName>面门 <lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R037" n="0635a12"/>又放种种色光。谓<name role="" type="person">阿难陀</name>言。是诸有情。从此寿尽。随 <lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R037" n="0635a13"/>彼愿力。各得往生彼彼<persName>佛</persName>土。于诸<persName>佛</persName>所。修菩萨行。乃 <lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R037" n="0635a14"/>至无上正等菩提。在所生处。当不離<persName>佛</persName>。精勤修习一 <lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R037" n="0635a15"/>切法。及馀菩萨摩诃萨行。得圆满<anchor xml:id="nkr_note_add_0057a2301" n="0057a2301"/><anchor xml:id="beg0057a2301" n="0057a2301"/>已<anchor xml:id="end0057a2301"/>。俱时成<persName>佛</persName>。皆同 <lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R037" n="0635a16"/>一号。谓莊严王<persName>如来</persName>。十号具足<note place="inline">转生品竟</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0057b" n="0057b"/> <lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R037" n="0635a17"/><p xml:id="pX24p0057b0101">卷十<note place="inline">赞勝德品</note></p> <lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R037" n="0635a18"/><p xml:id="pX24p0057b0201">舍利子。<name role="" type="person">大目连</name>。<name role="" type="person">大饮光</name>。善现等众。合掌白<persName>佛</persName>。赞说般 <lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R037" n="0635b01"/>若波罗蜜多。<persName>世尊</persName>。修行般若波罗蜜多诸菩萨。最尊 <lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R037" n="0635b02"/>最勝。最上最妙。具大势力。能修行无等等诸法。能圆 <lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R037" n="0635b03"/>满无等等诸法。能具足无等等诸法。能得无等等自 <lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R037" n="0635b04"/>体。所谓无边殊勝相好妙莊严身。能证无等等妙法。 <lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R037" n="0635b05"/>所谓无上正等菩提。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>亦由修行般若波罗 <lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R037" n="0635b06"/>蜜多。能修行安住圆满。具足种种功德故。得无等等 <lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R037" n="0635b07"/>色。得无等等受想行识。证无等等菩提。转无等等法 <lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R037" n="0635b08"/>轮。度脱无量诸有情类。令获殊勝利益安乐。<persName>佛</persName>言。如 <lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R037" n="0635b09"/>是如是。如汝所说。</p> <lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R037" n="0635b10"/><p xml:id="pX24p0057b1201">卷十之十一葉<note place="inline">现舌相品</note></p> <lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R037" n="0635b11"/><p xml:id="pX24p0057b1301">尔时<persName>世尊</persName>现廣长舌相。遍覆三千大千世界。复从舌 <lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R037" n="0635b12"/>相。出种种色光。普照十方殑伽沙等。诸<persName>佛</persName>世界。是时 <lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R037" n="0635b13"/>十方殑伽沙等诸<persName>佛</persName>土中。各有无量无数菩萨。各诣 <lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R037" n="0635b14"/>其<persName>佛</persName>。何缘而有此瑞。<persName>佛</persName>告菩萨。堪忍世界。有释迦牟 <lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R037" n="0635b15"/>尼<persName>如来</persName>。说大般若波罗蜜多。今所见光。即是彼<persName>佛</persName>舌 <lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R037" n="0635b16"/>相所现。时诸菩萨欢喜踊跃。欲往观礼供养。幷听般 <lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R037" n="0635b17"/>若波罗蜜多。经须臾间。至此<persName>佛</persName>所。尔时<persName>世尊</persName>微笑。复 <lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R037" n="0635b18"/>出种种色光。告阿难言。是从座起多众。<anchor xml:id="nkr_note_add_0057b2001" n="0057b2001"/><anchor xml:id="beg0057b2001" n="0057b2001"/>已<anchor xml:id="end0057b2001"/>于诸法悟 <lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R037" n="0636a01"/>无生忍。于当来世。经六十八俱胝大劫修菩萨行。华 <lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R037" n="0636a02"/>积劫中。当得作<persName>佛</persName>。皆同一号。谓觉分华<persName>如来</persName>十号具足。</p> <lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R037" n="0636a03"/><p xml:id="pX24p0057b2301">卷十一<note place="inline">教诫教授品</note>至卷三十六</p> <lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R037" n="0636a04"/><p xml:id="pX24p0057b2401"><persName>佛</persName>告善现。汝以辩才。当为菩萨众宣说般若波罗蜜 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0057c" n="0057c"/> <lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R037" n="0636a05"/>多相应之法。教诫教授。令修学究竟。时菩萨众。及大 <lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R037" n="0636a06"/>声闻。天龙夜叉。人非人等。咸作是念。尊者善现。为以 <lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R037" n="0636a07"/>自慧辩才之力。为当承<persName>佛</persName>威神力耶。善现。知诸所念。 <lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R037" n="0636a08"/>便告舍利子言。诸<persName>佛</persName>弟子所说法教。当知皆承<persName>佛</persName>威 <lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R037" n="0636a09"/>神力。何以故。诸<persName>佛</persName>宣说法要。彼承<persName>佛</persName>教。情勤修学。便 <lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R037" n="0636a10"/>能证得诸法实性。由是有所宣说。皆与法性能不相 <lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R037" n="0636a11"/>违。故<persName>佛</persName>所言。如灯传照。我当承<persName>佛</persName>威<persName>佛</persName>加被。为诸菩 <lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R037" n="0636a12"/>萨宣说般若波罗蜜多相应之法。非以自慧辩才之 <lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R037" n="0636a13"/>力。所以者何。甚深般若波罗蜜多相应之法。非诸声 <lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R037" n="0636a14"/>闻独觉境界。尔时善现白<persName>佛</persName>言。此中何法名为菩萨 <lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R037" n="0636a15"/>摩诃萨。复有何法名为般若波罗蜜多。<persName>世尊</persName>。我不见 <lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R037" n="0636a16"/>有法可名菩萨摩诃萨。亦不见有法可名般若波罗 <lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R037" n="0636a17"/>蜜多。如是二名。亦不见有。云何令我为诸菩萨宣说。 <lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R037" n="0636a18"/><persName>佛</persName>言。善现。菩萨摩诃萨但有名。谓为菩萨摩诃萨。般 <lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R037" n="0636b01"/>若波罗蜜多。亦但有名。谓为般若波罗蜜多。此之二 <lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R037" n="0636b02"/>名。不生不灭。唯有想等想施设言说。如是假名。不在 <lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R037" n="0636b03"/>内。不在外。不在两间。不可得故。诸菩萨修行般若波 <lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R037" n="0636b04"/>罗蜜多时。于一切法。名假。法假。及教授假。应正修学。</p> <lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R037" n="0636b05"/><p xml:id="pX24p0057c1901">修行般若波罗蜜多时。不应观一切法若常。若无常。 <lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R037" n="0636b06"/>若乐。若苦。若净。若不净。若空。若不空。若有相。若无相。 <lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R037" n="0636b07"/>若有愿。若无愿。若寂静。若不寂静。若远離。若不远離。 <lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R037" n="0636b08"/>若有为。若无为。若有漏。若无漏。若生若灭。若善。若非 <lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R037" n="0636b09"/>善。若有罪。若无罪。若烦恼。若无烦恼。若世间。若出世 <lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R037" n="0636b10"/>间。若杂染。若淸净。若属生死。若属涅槃。若在内。若在 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0058a" n="0058a"/> <lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R037" n="0636b11"/>外。若住两间。若可得。若不可得。</p> <lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R037" n="0636b12"/><p xml:id="pX24p0058a0201">菩萨般若二名。不见在有为界中。亦不见在无为界 <lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R037" n="0636b13"/>中。何以故。菩萨修行般若波罗蜜多时。于一切法不 <lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R037" n="0636b14"/>起分别。无异分别。住无分别修一切法。唯正勤求一 <lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R037" n="0636b15"/>切智智。</p> <lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R037" n="0636b16"/><p xml:id="pX24p0058a0601"><persName>佛</persName>告善现。如汝所说。色等法不可得故。菩萨摩诃萨 <lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R037" n="0636b17"/>亦不可得。菩萨摩诃萨不可得故。所行般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R037" n="0636b18"/>多。亦不可得。菩萨修行般若波罗蜜多时。应如是学 <lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R037" n="0637a01"/><note place="inline">卷十五之十起。卷十七之七止</note>。</p> <lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R037" n="0637a02"/><p xml:id="pX24p0058a1001"><persName>佛</persName>告善现。如汝所说。色等法。及色等常无常等法。不 <lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R037" n="0637a03"/>可得故。色等法增语。及色等常无常等法增语。亦不 <lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R037" n="0637a04"/>可得。法及增语不可得故。菩萨摩诃萨亦不可得。菩 <lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R037" n="0637a05"/>萨摩诃萨不可得故。般若波罗蜜多亦不可得。菩萨 <lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R037" n="0637a06"/>修行般若波罗蜜多时。应如是学<note place="inline">卷十七之八葉起至卷三十六之四葉止</note>。</p> <lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R037" n="0637a07"/><p xml:id="pX24p0058a1501">复次善现。汝先所言。我不见有法可名菩萨摩诃萨 <lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R037" n="0637a08"/>者。如是如是。如汝所说。善现。诸法不见诸法。诸法不 <lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R037" n="0637a09"/>见法界。法界不见诸法。法界不见法界。菩萨修行般 <lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R037" n="0637a10"/>若波罗蜜多时。于一切法。都无所见。无所见时。其心 <lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R037" n="0637a11"/>不惊不恐不怖。于一切法心不沉没。亦不忧悔。所以 <lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R037" n="0637a12"/>者何。是菩萨不见色受想行识。乃至不见诸<persName>佛</persName>无上 <lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R037" n="0637a13"/>正等菩提。善现言。<persName>世尊</persName>。何因缘故。于一切法。心不沉 <lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R037" n="0637a14"/>没。亦不忧悔。<persName>佛</persName>言。是菩萨于一切心心所法。不得不 <lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R037" n="0637a15"/>见。由此于一切法。心不沉没。亦不忧悔。善现言。云何 <lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R037" n="0637a16"/>其心不惊不恐不怖。<persName>佛</persName>言。是菩萨普于一切意界。意 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0058b" n="0058b"/> <lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R037" n="0637a17"/>识界。不得不见。于一切法不惊不恐不怖。善现。修行 <lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R037" n="0637a18"/>般若波罗蜜多时。于一切处。不得般若波罗蜜多。不 <lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R037" n="0637b01"/>得般若波罗蜜多名。不得菩萨。不得菩萨名。不得菩 <lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R037" n="0637b02"/>萨心。应如是教诫教授诸菩萨。令于般若波罗蜜多 <lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R037" n="0637b03"/>修学究竟<note place="inline">教诫教授品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R037" n="0637b04"/><p xml:id="pX24p0058b0601">卷三十六之七葉<note place="inline">劝学品</note></p> <lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R037" n="0637b05"/><p xml:id="pX24p0058b0701">舍利子答善现言。若菩萨无方便善巧。而行六波罗 <lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R037" n="0637b06"/>蜜多。住三解脱门。堕于声闻。或独觉地。不入菩萨正 <lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R037" n="0637b07"/>性離生。如是名为<name role="" type="person">菩萨顶</name>堕。即此顶堕。亦名为生。舍 <lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R037" n="0637b08"/>利子言。何缘名生。善现答言。生谓法爱。若诸菩萨顺 <lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R037" n="0637b09"/>道法爱。说名为生。何谓菩萨顺道法爱。善现言。修行 <lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R037" n="0637b10"/>般若波罗蜜多时。住一切法而生想著。是为菩萨顺 <lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R037" n="0637b11"/>道法爱。如是法爱。说名为生。如宿食生。能为过患。云 <lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R037" n="0637b12"/>何菩萨入正性離生。善现言。修行般若波罗蜜多时。 <lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R037" n="0637b13"/>不见内空。不待内空。而观外空。不见外空。不待外空。 <lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R037" n="0637b14"/>而观内空。乃至不见自性空。不待自性空。而观无性 <lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R037" n="0637b15"/>空。不待自性空。而观无性自性空。不见无性自性空。 <lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R037" n="0637b16"/>不待无性自性空。而观自性空。若作是观。名入菩萨 <lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R037" n="0637b17"/>正性離生。</p> <lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R037" n="0637b18"/><p xml:id="pX24p0058b2001">修行般若波罗蜜多时。菩提心不应著。菩提心名不 <lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R037" n="0638a01"/>应著。无等等心不应著。无等等心名不应著。廣大心 <lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R037" n="0638a02"/>不应著。廣大心名不应著。何以故。是心非心本性净 <lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R037" n="0638a03"/>故。舍利子问善现言。是心云何本性淸净。善现答言。 <lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R037" n="0638a04"/>是心本性非贪相应。非不相应。非嗔相应。非不相应。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0058c" n="0058c"/> <lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R037" n="0638a05"/>非痴相应非不相应。非诸缠结随眠相应。非不相应。 <lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R037" n="0638a06"/>非诸见趣漏瀑流轭取等相应。非不相应。非诸声闻 <lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R037" n="0638a07"/>独觉等相应。非不相应。是心如是本性淸净。舍利子 <lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R037" n="0638a08"/>言。是心为有心非心性不。善现答言。非心性中。有性 <lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R037" n="0638a09"/>无性为可得不。舍利子言。不也善现。善现答言。非心 <lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R037" n="0638a10"/>性中。有性无性既不可得。如何可言是心为有心非 <lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R037" n="0638a11"/>心性不。舍利子言。何等名为心非心性。善现答言。于 <lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R037" n="0638a12"/>一切法无变异。无分别。是名心非心性。舍利子言。如 <lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R037" n="0638a13"/>心无变异。无分别。色亦无变异。无分别耶。受想行识 <lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R037" n="0638a14"/>亦无变异。无分别耶。乃至无上正等菩提亦无变异。 <lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R037" n="0638a15"/>无分别耶。答言。如是。舍利子赞善现言。善哉善哉。应 <lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R037" n="0638a16"/>如是学。应知<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c1201" n="0058c1201"/><anchor xml:id="beg0058c1201" n="0058c1201"/>已<anchor xml:id="end0058c1201"/>住不退转地。善现。如是般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R037" n="0638a17"/>多中。廣说开示三乘法。若菩萨学般若波罗蜜多。则 <lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R037" n="0638a18"/>为遍学三乘。亦于三乘法皆得善巧<note place="inline">劝学品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R037" n="0638b01"/><p xml:id="pX24p0058c1501">卷三十六之十八葉<note place="inline">无住品</note> 卷三十七</p> <lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R037" n="0638b02"/><p xml:id="pX24p0058c1601">善现白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。我于诸法。不得不见。若集若散。云 <lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R037" n="0638b03"/>何可言此是诸法。是诸法名。皆无所住。亦非不住。何 <lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R037" n="0638b04"/>以故。诸法名義既无所有。故诸法名皆无所住。亦非 <lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R037" n="0638b05"/>不住。<persName>世尊</persName>。若菩萨摩诃萨。闻以如是相状。说般若波 <lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R037" n="0638b06"/>罗蜜多时。心不沉没。亦不忧悔。其心不惊不恐不怖。 <lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R037" n="0638b07"/>当知<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c2101" n="0058c2101"/><anchor xml:id="beg0058c2101" n="0058c2101"/>已<anchor xml:id="end0058c2101"/>住不退转地。以无所住方便而住。</p> <lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R037" n="0638b08"/><p xml:id="pX24p0058c2201">善现复白<persName>佛</persName>言。修行般若波罗蜜多菩萨。不应住色。 <lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R037" n="0638b09"/>不应住受想行识。何以故。色。色性空。受想行识。受想 <lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R037" n="0638b10"/>行识性空。<persName>世尊</persName>。是色非色空。是色空非色。色不離空。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0059a" n="0059a"/> <lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R037" n="0638b11"/>空不離色。色即是空。空即是色。受想行识。亦复如是。 <lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R037" n="0638b12"/>乃至不应住一切陀罗尼门。一切三摩地门。亦复如 <lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R037" n="0638b13"/>是。若菩萨无方便善巧。修行般若波罗蜜多时。我我 <lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R037" n="0638b14"/>所执所缠扰故。心便住色。心便住受想行识。由此住 <lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R037" n="0638b15"/>故。于色作加行。于受想行识作加行。由加行故。不能 <lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R037" n="0638b16"/>摄受般若波罗蜜多。不能修行般若波罗蜜多。不能 <lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R037" n="0638b17"/>圆满般若波罗蜜多。不能成办一切相智。所以者何。 <lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R037" n="0638b18"/>本性空故。菩萨应以本性空。观一切法。作此观时。于 <lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R037" n="0639a01"/>一切法。心无行处。是名菩萨无所摄受三摩地。此三 <lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R037" n="0639a02"/>摩地。微妙殊勝。廣大无量。能集无边无碍作用。不共 <lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R037" n="0639a03"/>一切声闻独觉。其所成办一切相智。亦不应摄受。所 <lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R037" n="0639a04"/>以者何。一切相智。非取相修得。诸取相者。皆是烦恼。 <lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R037" n="0639a05"/>何等为相。所谓色相。受想行识相。乃至一切陀罗尼 <lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R037" n="0639a06"/>门相。一切三摩地门相。于此诸相而取著者。名为烦 <lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R037" n="0639a07"/>恼。所以者何。以一切法本性皆空。不可取故<note place="inline">无住品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R037" n="0639a08"/><p xml:id="pX24p0059a1601">卷三十八<note place="inline">般若行相品</note> 卷三十九 卷四十 卷四十一</p> <lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R037" n="0639a09"/><p xml:id="pX24p0059a1701">复次<persName>世尊</persName>。菩萨审谛观察。若法无所有不可得。是为 <lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R037" n="0639a10"/>般若波罗蜜多。于无所有不可得中。何所征责。时舍 <lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R037" n="0639a11"/>利子问善现言。此中何法为无所有不可得耶。善现 <lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R037" n="0639a12"/>答言。谓般若波罗蜜多法无所有不可得。一切法无 <lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R037" n="0639a13"/>所有不可得。所以者何。内空故。乃至无性自性空故。 <lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R037" n="0639a14"/>如是审谛观察。能于般若波罗蜜多常不捨離。舍利 <lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R037" n="0639a15"/>子问善现言。何缘故能常不捨離。善现言。如实知般 <lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R037" n="0639a16"/>若波罗蜜多。離般若波罗蜜多自性。如实知一切法。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0059b" n="0059b"/> <lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R037" n="0639a17"/>離一切法自性故。舍利子问言。何者是般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R037" n="0639a18"/>多自性。乃至何者是一切法自性。善现答言。无性是 <lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R037" n="0639b01"/>般若波罗蜜多自性。无性是一切法自性。舍利子。般 <lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R037" n="0639b02"/>若波罗蜜多。離般若波罗蜜多相。一切法。離一切法 <lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R037" n="0639b03"/>相。自性亦離自性。相亦離相。自性亦離相。相亦離自 <lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R037" n="0639b04"/>性。自性相亦離相自性。相自性亦離自性相。若菩萨 <lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R037" n="0639b05"/>于此中学。则能成办一切智智。何以故。知一切法无 <lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R037" n="0639b06"/>生无成办故。舍利子言。何因缘故。一切无生无成办。 <lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R037" n="0639b07"/>善现言。色空故。色生成办不可得。受想行识空故。受 <lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R037" n="0639b08"/>想行识生成办不可得。乃至善不善无记。乃至在内 <lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R037" n="0639b09"/>在外在两间法空故。善不善无记。乃至在内在外在 <lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R037" n="0639b10"/>两间法生成办不可得。若菩萨作如是学。便近一切 <lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R037" n="0639b11"/>相智。是菩萨得身语意淸净。不生贪嗔痴俱行心。不 <lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R037" n="0639b12"/>生慢<anchor xml:id="nkr_note_add_0059b1401" n="0059b1401"/><anchor xml:id="beg0059b1401" n="0059b1401"/>谄<anchor xml:id="end0059b1401"/>诳悭贪俱行心。不生一切见取俱行心。由不 <lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R037" n="0639b13"/>生故。毕竟不堕女人胎中。常受化生。亦永不生诸险 <lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R037" n="0639b14"/>恶趣。除为利乐有情因缘。</p> <lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R037" n="0639b15"/><p xml:id="pX24p0059b1701">善现白<persName>佛</persName>言。若菩萨无方便善巧。修行般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R037" n="0639b16"/>多时。若行色。若行色相。非行般若波罗蜜多。若行受 <lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R037" n="0639b17"/>想行识。若行受想行识相。非行般若波罗蜜多。乃至 <lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R037" n="0639b18"/>若作是念。彼是菩萨摩诃萨。是有所得行相。非行般 <lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R037" n="0640a01"/>若波罗蜜多。修行般若波罗蜜多。是有所得行相。非 <lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R037" n="0640a02"/>行般若波罗蜜多。</p> <lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R037" n="0640a03"/><p xml:id="pX24p0059b2301">善现语舍利子言。若菩萨无方便善巧。修行般若波 <lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R037" n="0640a04"/>罗蜜多时。若于色住想勝解。便于色作加行。若于受 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0059c" n="0059c"/> <lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R037" n="0640a05"/>想行识住想勝解。便于受想行识作加行由加行故。 <lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R037" n="0640a06"/>不能解脱生老病死。及当来苦。乃至若于声闻独觉 <lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R037" n="0640a07"/>菩萨<persName>如来</persName>。及于彼法住想勝解。便于声闻独觉菩萨 <lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R037" n="0640a08"/><persName>如来</persName>及于彼法作加行。由加行故。不能解脱生老病 <lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R037" n="0640a09"/>死及当来苦。时舍利子问善现言。云何菩萨有方便 <lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R037" n="0640a10"/>善巧修行般若波罗蜜多。善现答言。若菩萨有方便 <lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R037" n="0640a11"/>善巧。修行般若波罗蜜多时。不行色。不行色相。是行 <lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R037" n="0640a12"/>般若波罗蜜多。不行受想行识。不行受想行识相。是 <lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R037" n="0640a13"/>行般若波罗蜜多。乃至不行四无所畏。四无碍解。大 <lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R037" n="0640a14"/>慈大悲。大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相智。一 <lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R037" n="0640a15"/>切相智。不行四无所畏。乃至一切相智。是行般若波 <lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R037" n="0640a16"/>罗蜜多。如是有方便善巧修行般若波罗蜜多。能得 <lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R037" n="0640a17"/>无上正等菩提。舍利子。是菩萨修行般若波罗蜜多 <lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R037" n="0640a18"/>时。于一切法不取有。不取非有。不取亦有亦非有。不 <lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R037" n="0640b01"/>取非有非非有。于不取亦不取<note place="inline">三十九卷之十七葉起四十一卷之七葉止</note>。</p> <lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R037" n="0640b02"/><p xml:id="pX24p0059c1601">菩萨于一切法。及般若波罗蜜多。都无所取。无所执 <lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R037" n="0640b03"/>著。是名菩萨无所取著三摩地。此三摩地。微妙殊勝。 <lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R037" n="0640b04"/>廣大无量。能集无边无碍作用。不共一切声闻独觉。 <lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R037" n="0640b05"/>更有诸馀三摩地。恒住不捨。速证无上正等菩提。当 <lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R037" n="0640b06"/>知住如是等诸三摩地者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0059c2001" n="0059c2001"/><anchor xml:id="beg0059c2001" n="0059c2001"/>已<anchor xml:id="end0059c2001"/>为过去诸<persName>佛</persName>之所授记。 <lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R037" n="0640b07"/>亦为现在十方诸<persName>佛</persName>之所受记。是菩萨虽住如是诸 <lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R037" n="0640b08"/>三摩地。而不见此诸三摩地。亦不著此诸三摩地。舍 <lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R037" n="0640b09"/>利子问善现言。为别实有菩萨。住如是等诸三摩地。 <lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R037" n="0640b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0059c2401" n="0059c2401"/><anchor xml:id="beg0059c2401" n="0059c2401"/>已<anchor xml:id="end0059c2401"/>为过去现在诸<persName>佛</persName>所授记耶。善现答言。不也舍利 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0060a" n="0060a"/> <lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R037" n="0640b11"/>子。般若波罗蜜多。不异诸三摩地。诸三摩地。不异般 <lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R037" n="0640b12"/>若波罗蜜多。菩萨摩诃萨。不异般若波罗蜜多及三 <lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R037" n="0640b13"/>摩地。般若波罗蜜多及三摩地。不异菩萨摩诃萨。所 <lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R037" n="0640b14"/>以者何。以一切法性平等故。舍利子言。若一切法性 <lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R037" n="0640b15"/>平等者。此三摩地可示现不。善现答言。不可示现。舍 <lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R037" n="0640b16"/>利子言。是菩萨于此三摩地。有想解不。善现答言。彼 <lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R037" n="0640b17"/>无想解。何故无想解。善现答言。彼无分别故。彼何故 <lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R037" n="0640b18"/>无分别。善现答言。一切法性。都无所有。故于彼定不 <lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R037" n="0641a01"/>起分别。何以故。以一切法。及三摩地。俱无所有。无所 <lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R037" n="0641a02"/>有中。分别想解无由起故。时<persName>薄伽梵</persName>赞善现言。菩萨 <lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R037" n="0641a03"/>欲学般若波罗蜜多。应如是学。乃至欲学一切相智。 <lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R037" n="0641a04"/>应如是学。时舍利子白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。菩萨作如是学。为 <lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R037" n="0641a05"/>正学般若波罗蜜多。乃至为正学一切相智耶。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R037" n="0641a06"/>舍利子。为正学般若波罗蜜多。以无所得为方便故。 <lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R037" n="0641a07"/>乃至为正学一切相智。以无所得为方便故。舍利子 <lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R037" n="0641a08"/>言。无所得者。为何等法不可得耶。<persName>佛</persName>言。我乃至知者 <lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R037" n="0641a09"/>见者不可得。毕竟净故。色受想行识不可得。毕竟净 <lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R037" n="0641a10"/>故。乃至菩萨<persName>如来</persName>不可得。毕竟净故。舍利子言。毕竟 <lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R037" n="0641a11"/>净者。是何等義。<persName>佛</persName>言。诸法不出不生。不没不尽。无染 <lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R037" n="0641a12"/>无净。无得无为。如是名为毕竟净義。尔时舍利子白 <lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R037" n="0641a13"/><persName>佛</persName>言。如是学时。为学何法。<persName>佛</persName>告舍利子。于一切法都 <lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R037" n="0641a14"/>无所学。何以故。非一切法如是。而有诸愚夫异生所 <lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R037" n="0641a15"/>执。可于中学。舍利子言。若尔。诸法如何而有。<persName>佛</persName>言。诸 <lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R037" n="0641a16"/>法如无所有。如是而有。若于如是无所有法。不能了 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0060b" n="0060b"/> <lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R037" n="0641a17"/>达。说名无明。舍利子言。何等法无所有。若不了达。说 <lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R037" n="0641a18"/>名无明。<persName>佛</persName>言。色无所有。受想行识无所有。以内空故。 <lb ed="X" n="0060b03"/><lb ed="R037" n="0641b01"/>乃至无性自性空故。乃至一切智。道相智。一切相智 <lb ed="X" n="0060b04"/><lb ed="R037" n="0641b02"/>无所有。以内空故。乃至无性自性空故。舍利子。彼由 <lb ed="X" n="0060b05"/><lb ed="R037" n="0641b03"/>无明。及爱势力。分别执著断常二边。由此不知不见 <lb ed="X" n="0060b06"/><lb ed="R037" n="0641b04"/>诸法无所有性。分别诸法。由分别故。便执著色受想 <lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R037" n="0641b05"/>行识。乃至执著一切相智。由执著故。分别诸法无所 <lb ed="X" n="0060b08"/><lb ed="R037" n="0641b06"/>有性。由于此法不知不见。舍利子言。于何等法不知 <lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R037" n="0641b07"/>不见。<persName>佛</persName>言。于色受想行识不知不见。乃至于一切相 <lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R037" n="0641b08"/>智不知不见。堕于愚夫异生数中。不能出離。舍利子 <lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R037" n="0641b09"/>言。彼于何处不能出離。<persName>佛</persName>言。彼于欲界不能出離。于 <lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R037" n="0641b10"/>色界不能出離。于无色界不能出離。由不能出離。于 <lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R037" n="0641b11"/>声闻法。独觉法。不能成办。于菩萨法。<persName>如来</persName>法。不能成 <lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R037" n="0641b12"/>办。由不成办。不能信受。舍利子言。彼于何法不能信 <lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R037" n="0641b13"/>受。<persName>佛</persName>言。彼于色受想行识空。不能信受。乃至于一切 <lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R037" n="0641b14"/>相智空。不能信受。由不信受。则不能住。舍利子言。于 <lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R037" n="0641b15"/>何等法彼不能住。<persName>佛</persName>言。谓不能住四念住。不能住四 <lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R037" n="0641b16"/>正断。四神足。五根。五力。七等觉支。八圣道支。不能住 <lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R037" n="0641b17"/>六波罗蜜多。不能住不退转地。不能住五眼。六神通。 <lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R037" n="0641b18"/>不能住<persName>佛</persName>十力。不能住四无所畏。四无碍解。大慈大 <lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R037" n="0642a01"/>悲。大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相智。一切相 <lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R037" n="0642a02"/>智。由此故名愚夫异生。以于诸法执著有性。舍利子 <lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R037" n="0642a03"/>言。彼于何法执著有性。<persName>佛</persName>言。彼于色执著有性。彼于 <lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R037" n="0642a04"/>受想行识执著有性。乃至彼于一切智道相智一切 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0060c" n="0060c"/> <lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R037" n="0642a05"/>相智执著有性。于诸法空。不能信受。由不信故。不能 <lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R037" n="0642a06"/>成办声闻独觉菩萨<persName>如来</persName>所有圣法。故于圣法不能 <lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R037" n="0642a07"/>安住。舍利子言。何缘有菩萨作如是学。非学般若波 <lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R037" n="0642a08"/>罗蜜多。不能成办一切智智。<persName>佛</persName>言。若菩萨无方便善 <lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R037" n="0642a09"/>巧。于般若波罗蜜多分别执著。于静虑乃至佈施。分 <lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R037" n="0642a10"/>别执著。作如是学。非学般若波罗蜜多。不能成办一 <lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R037" n="0642a11"/>切智智。乃至于一切智。道相智。一切相智。分别执著。 <lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R037" n="0642a12"/>作如是学。非学般若波罗蜜多。不能成办一切智智。 <lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R037" n="0642a13"/>若菩萨修行般若波罗蜜多时。不见般若波罗蜜多。 <lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R037" n="0642a14"/>乃至不见一切相智。是学般若波罗蜜多。则能成办 <lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R037" n="0642a15"/>一切智智。何以故。以无所得为方便故<note place="inline">般若行相品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R037" n="0642a16"/><p xml:id="pX24p0060c1201">卷四十二<note place="inline">譬喩品</note> 卷四十三 卷四十四 卷四十五</p> <lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R037" n="0642a17"/><p xml:id="pX24p0060c1301">善现白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。若有问言幻士能学般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R037" n="0642a18"/>多。能成办一切智智不。乃至幻士能学一切智。道相 <lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R037" n="0642b01"/>智。一切相智。能成办一切智智不。我得此问。当云何 <lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R037" n="0642b02"/>答。<persName>佛</persName>告善现。我还问汝。色与幻有异不。受想行识与 <lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R037" n="0642b03"/>幻有异不。善现答言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。色不异幻。幻 <lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R037" n="0642b04"/>不异色。色即是幻。幻即是色。受想行识亦复如是。乃 <lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R037" n="0642b05"/>至无上正等菩提与幻有异不。善现答言。不也<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R037" n="0642b06"/>无上正等菩提不异幻。幻不异无上正等菩提。无上 <lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R037" n="0642b07"/>正等菩提即是幻。幻即是无上正等菩提。<persName>佛</persName>告善现。 <lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R037" n="0642b08"/>幻有杂染有淸净不。不也<persName>世尊</persName>。幻有生有灭不。不也 <lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R037" n="0642b09"/><persName>世尊</persName>。若法无杂染。无淸净。无生无灭。是法能学般若 <lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R037" n="0642b10"/>波罗蜜多。乃至一切相智。能成办一切智智不。不也 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0061a" n="0061a"/> <lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R037" n="0642b11"/><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告善现。若菩萨能以如是无所得为方便。学 <lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R037" n="0642b12"/>般若波罗蜜多。乃至一切相智。当知是菩萨能成办 <lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R037" n="0642b13"/>一切智智。尔时善现白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。若菩萨欲证无上 <lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R037" n="0642b14"/>正等菩提。修学般若波罗蜜多时。当如幻士修学般 <lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R037" n="0642b15"/>若波罗蜜多。于一切事无所分别。何以故。当知幻士 <lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R037" n="0642b16"/>即五蕴等。五蕴等即幻士故。<persName>佛</persName>告善现。如幻五蕴等。 <lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R037" n="0642b17"/>能学般若波罗蜜多。成办一切智智不。善现答言。不 <lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R037" n="0642b18"/>也<persName>世尊</persName>。何以故。是如幻五蕴等。以无性为自性。无性 <lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R037" n="0643a01"/>自性不可得故。善现。是如幻等五蕴等法。各有异不。 <lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R037" n="0643a02"/>善现答言。不也<persName>世尊</persName>。是如幻等色受想行识。即是如 <lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R037" n="0643a03"/>梦等。色受想行识。是如幻等五蕴。即是如幻等。六根 <lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R037" n="0643a04"/>等。皆由内空不可得故。乃至皆由无性自性空不可 <lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R037" n="0643a05"/>得故。善现白<persName>佛</persName>言。如是甚深般若波罗蜜多。何等菩 <lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R037" n="0643a06"/>萨闻说。其心不惊不恐不怖。<persName>佛</persName>告善现。若菩萨以应 <lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R037" n="0643a07"/>一切智智心。观色常无常相不可得。观受想行识常 <lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R037" n="0643a08"/>无常相不可得。乃至观一切相智常无常相。乃至远 <lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R037" n="0643a09"/>離不远離相不可得。是菩萨修行般若波罗蜜多时。 <lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R037" n="0643a10"/>有方便善巧故。闻说甚深般若波罗蜜多。其心不惊 <lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R037" n="0643a11"/>不恐不怖<note place="inline">至四十三卷之五葉止</note>。</p> <lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R037" n="0643a12"/><p xml:id="pX24p0061a2001">复次善现。若菩萨作此观时。复兴是念。我当以无所 <lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R037" n="0643a13"/>得为方便。为诸有情。说一切法常无常相不可得。乃 <lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R037" n="0643a14"/>至远離不远離相不可得。是为菩萨修行般若波罗 <lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R037" n="0643a15"/>蜜多时。无所著佈施。乃至般若波罗蜜多。由此有方 <lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R037" n="0643a16"/>便善巧故。闻说如是甚深般若波罗蜜多。其心不惊 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0061b" n="0061b"/> <lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R037" n="0643a17"/>不恐不怖。善现。菩萨不以应声闻独觉心。观一切法 <lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R037" n="0643a18"/>常无常相不可得。乃至远離不远離相不可得。以无 <lb ed="X" n="0061b03"/><lb ed="R037" n="0643b01"/>得为方便故。</p> <lb ed="X" n="0061b04"/><lb ed="R037" n="0643b02"/><p xml:id="pX24p0061b0401">以无所得为方便。说一切法常无常相不可得。乃至 <lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R037" n="0643b03"/>远離不远離相不可得。及劝依此法勤修善根。不令 <lb ed="X" n="0061b06"/><lb ed="R037" n="0643b04"/>迴向声闻独觉。唯令证得一切智智。是为菩萨善友。 <lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R037" n="0643b05"/>修行般若波罗蜜多时。为此善友之所摄受。闻说甚 <lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R037" n="0643b06"/>深般若。其心不惊不恐不怖<note place="inline">至四十四卷之八葉止</note>。</p> <lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R037" n="0643b07"/><p xml:id="pX24p0061b0901">若菩萨離应一切智智心。修行般若波罗蜜多。有所 <lb ed="X" n="0061b10"/><lb ed="R037" n="0643b08"/>得。有所恃。无方便善巧。闻说甚深般若。其心有惊有 <lb ed="X" n="0061b11"/><lb ed="R037" n="0643b09"/>恐有怖。</p> <lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R037" n="0643b10"/><p xml:id="pX24p0061b1201">次问菩萨恶友。以有所得为方便。说一切法常无常 <lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R037" n="0643b11"/>相可得。乃至远離不远離相可得。为此恶友摄受。闻 <lb ed="X" n="0061b14"/><lb ed="R037" n="0643b12"/>甚深般若波罗蜜多。其心有惊有恐有怖<note place="inline">譬喩品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0061b15"/><lb ed="R037" n="0643b13"/><p xml:id="pX24p0061b1501">卷四十五之十七葉<note place="inline">菩萨品</note> 卷四十六</p> <lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R037" n="0643b14"/><p xml:id="pX24p0061b1601">善现白<persName>佛</persName>言。所言菩萨。是何句義。<persName>佛</persName>言。无句義。是菩 <lb ed="X" n="0061b17"/><lb ed="R037" n="0643b15"/>萨句義。所以者何。菩提不生。萨埵非有。故无句義是 <lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R037" n="0643b16"/>菩萨句義。如空中鸟迹句義无所有不可得。菩萨句 <lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R037" n="0643b17"/>義无所有不可得亦如是。如幻事句義无所有不可 <lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R037" n="0643b18"/>得。菩萨句義无所有不可得亦如是。如幻士色受想 <lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R037" n="0644a01"/>行识句義无所有不可得。乃至幻士一切相智相句 <lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R037" n="0644a02"/>義无所有不可得。菩萨观菩萨句義无所有不可得 <lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R037" n="0644a03"/>亦如是。如有为界中无为界句義无所有不可得。无 <lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R037" n="0644a04"/>为界中有为界句義无所有不可得。如无生无灭。无 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0061c" n="0061c"/> <lb ed="X" n="0061c01"/><lb ed="R037" n="0644a05"/>作无为。无得无取。无染无净句義。皆无所有不可得。 <lb ed="X" n="0061c02"/><lb ed="R037" n="0644a06"/>菩萨观菩萨句義无所有不可得亦如是。善现白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R037" n="0644a07"/>言。何法无生无灭。乃至无染无净句義无所有不可 <lb ed="X" n="0061c04"/><lb ed="R037" n="0644a08"/>得。<persName>佛</persName>告善现。色无生无灭。乃至无染无净句義无所 <lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R037" n="0644a09"/>有不可得。受想行识无生无灭。乃至无染无净句義 <lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R037" n="0644a10"/>无所有不可得。乃至一切智道相智一切相智无生 <lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R037" n="0644a11"/>无灭。乃至无染无净句義无所有不可得。菩萨修行 <lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R037" n="0644a12"/>般若波罗蜜多时。观菩萨句義无所有不可得。亦复 <lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R037" n="0644a13"/>如是。乃至一切法毕竟净相句義无所有不可得。亦 <lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R037" n="0644a14"/>如是。善现。如我毕竟净相句義无所有不可得。我非 <lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R037" n="0644a15"/>有故。有情乃至见者毕竟净相句義无所有不可得。 <lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R037" n="0644a16"/>有情乃至见者非有故。菩萨句義无所有不可得亦 <lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R037" n="0644a17"/>如是。善现。如日出时。暗冥句義无所有不可得。如劫 <lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R037" n="0644a18"/>烧尽时。诸行句義无所有不可得。如<persName>如来</persName>应正等觉 <lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R037" n="0644b01"/>戒蕴中破戒句義无所有不可得。慧蕴中愚痴句義 <lb ed="X" n="0061c16"/><lb ed="R037" n="0644b02"/>无所有不可得。解脱蕴中非解脱句義无所有不可 <lb ed="X" n="0061c17"/><lb ed="R037" n="0644b03"/>得。解脱知见蕴中非解脱知见句義无所有不可得。 <lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R037" n="0644b04"/>菩萨句義无所有不可得亦如是。何以故。善现。若菩 <lb ed="X" n="0061c19"/><lb ed="R037" n="0644b05"/>提。若萨埵。若菩萨句義。如是一切。皆非相应。非不相 <lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R037" n="0644b06"/>应。无色无见无对一相。所谓无相。诸菩萨于一切法 <lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R037" n="0644b07"/>皆无所有。无碍无著。应学应知。尔时善现白<persName>佛</persName>言。何 <lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R037" n="0644b08"/>者是一切法。而劝诸菩萨于此皆无所有无碍无著 <lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R037" n="0644b09"/>应学应知。<persName>佛</persName>言。一切法者。谓善法。非善法。有记法。无 <lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R037" n="0644b10"/>记法。世间法。出世间法。有漏法。无漏法。有为法。无为 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0062a" n="0062a"/> <lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R037" n="0644b11"/>法。共法。不共法。是名一切法。善现白<persName>佛</persName>言。云何善法。 <lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R037" n="0644b12"/><persName>佛</persName>告善现。谓孝顺父母。供养沙门婆罗门。敬事师长。 <lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R037" n="0644b13"/>施性福业事。戒性福业事。修性福业事。供侍病者俱 <lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R037" n="0644b14"/>行福。方便善巧俱行福。十善业道。所谓離断生命。離 <lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R037" n="0644b15"/>不与取。離欲邪行。離虚诳语。離離间语。離粗恶语。離 <lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R037" n="0644b16"/>杂秽语。无贪。无嗔。正见。有十种想。所谓膖胀想。脓烂 <lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R037" n="0644b17"/>想。异赤想。靑瘀想。破壞想。啄啖想。離散想。骸骨想。焚 <lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R037" n="0644b18"/>烧想。一切世间不可保想。四静虑。四无量。四无色定。 <lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R037" n="0645a01"/>有十随念。所谓<persName>佛</persName>随念。法随念。僧随念。戒随念。捨随 <lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R037" n="0645a02"/>念。天随念。入出息随念。寂静随念。死随念。身随念。此 <lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R037" n="0645a03"/>等名为善法。云何不善法。<persName>佛</persName>告善现。谓十不善业道 <lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R037" n="0645a04"/>即断生命。不与取。乃至邪见。及忿恨覆恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0062a1201" n="0062a1201"/><anchor xml:id="beg0062a1201" n="0062a1201"/>谄<anchor xml:id="end0062a1201"/>诳矫害 <lb ed="X" n="0062a13"/><lb ed="R037" n="0645a05"/>嫉悭慢等。此等名不善法。云何有记法。<persName>佛</persName>告善现。即 <lb ed="X" n="0062a14"/><lb ed="R037" n="0645a06"/>诸善法。及不善法。名有记法。云何无记法。<persName>佛</persName>告善现。 <lb ed="X" n="0062a15"/><lb ed="R037" n="0645a07"/>谓无记身业。无记语业。无记意业。无记四大种。无记 <lb ed="X" n="0062a16"/><lb ed="R037" n="0645a08"/>五根。无记六处。无记无色法。无记五蕴。无记十二处。 <lb ed="X" n="0062a17"/><lb ed="R037" n="0645a09"/>无记十八界。无记异熟法。此等名无记法。云何世间 <lb ed="X" n="0062a18"/><lb ed="R037" n="0645a10"/>法。<persName>佛</persName>告善现。谓世间五蕴。十二处。十八界。十业道。四 <lb ed="X" n="0062a19"/><lb ed="R037" n="0645a11"/>静虑。四无量。四无色定。十二支缘起法。此等名世间 <lb ed="X" n="0062a20"/><lb ed="R037" n="0645a12"/>法。云何出世间法。<persName>佛</persName>告善现。谓出世间四念住。四正 <lb ed="X" n="0062a21"/><lb ed="R037" n="0645a13"/>断。四神足。五根。五力。七等觉支。八圣道支。空解脱门。 <lb ed="X" n="0062a22"/><lb ed="R037" n="0645a14"/>无相解脱门。无愿解脱门。未知根。当知根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0062a2201" n="0062a2201"/><anchor xml:id="beg0062a2201" n="0062a2201"/>已<anchor xml:id="end0062a2201"/>知根。具 <lb ed="X" n="0062a23"/><lb ed="R037" n="0645a15"/>知根。有寻有伺三摩地。无寻唯伺三摩地。无寻无伺 <lb ed="X" n="0062a24"/><lb ed="R037" n="0645a16"/>三摩地。明解脱念正知。如理作意。有八解脱。谓内有 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0062b" n="0062b"/> <lb ed="X" n="0062b01"/><lb ed="R037" n="0645a17"/>色观诸色。是初解脱。内无色想观外色。是第二解脱。 <lb ed="X" n="0062b02"/><lb ed="R037" n="0645a18"/>净勝解脱身作证。是第三解脱。超一切色想。灭有对 <lb ed="X" n="0062b03"/><lb ed="R037" n="0645b01"/>想。不思惟种种想。入无边空空无边处具足住。是第 <lb ed="X" n="0062b04"/><lb ed="R037" n="0645b02"/>四解脱。超一切空无边处。入无边识识无边处具足 <lb ed="X" n="0062b05"/><lb ed="R037" n="0645b03"/>住。是第五解脱。超一切识无边处。入无所有无所有 <lb ed="X" n="0062b06"/><lb ed="R037" n="0645b04"/>处具足住。是第六解脱。超一切无所有处。入非想非 <lb ed="X" n="0062b07"/><lb ed="R037" n="0645b05"/>非想处具足住。是第七解脱。超一切非想非非想处。 <lb ed="X" n="0062b08"/><lb ed="R037" n="0645b06"/>入灭想受定具足住。是第八解脱。有九次第定。谓離 <lb ed="X" n="0062b09"/><lb ed="R037" n="0645b07"/>欲恶不善法有寻有伺。離生喜乐。入初静虑具足住。 <lb ed="X" n="0062b10"/><lb ed="R037" n="0645b08"/>是初定。寻伺寂静内等静心一趣性无寻无伺定生 <lb ed="X" n="0062b11"/><lb ed="R037" n="0645b09"/>喜乐。入第二静虑具足住。是第二定。離喜住捨具念 <lb ed="X" n="0062b12"/><lb ed="R037" n="0645b10"/>正知身受乐。圣说住捨具念乐住。入第三静虑具足 <lb ed="X" n="0062b13"/><lb ed="R037" n="0645b11"/>住。是第三定。断乐断苦。先喜忧没。不苦不乐。捨念淸 <lb ed="X" n="0062b14"/><lb ed="R037" n="0645b12"/>净。入第四静虑具足住。是第四定。超一切色想。灭有 <lb ed="X" n="0062b15"/><lb ed="R037" n="0645b13"/>对想。不思惟种种想。入无边空空无边处具足住。是 <lb ed="X" n="0062b16"/><lb ed="R037" n="0645b14"/>第五定。超一切空无边处。入无边识识无边处具足 <lb ed="X" n="0062b17"/><lb ed="R037" n="0645b15"/>住。是第六定。超一切识无边处。入无所有无所有处 <lb ed="X" n="0062b18"/><lb ed="R037" n="0645b16"/>具足住。是第七定。超一切无所有处。入非想非非想 <lb ed="X" n="0062b19"/><lb ed="R037" n="0645b17"/>处具足住。是第八定。超一切非想非非想处。入灭想 <lb ed="X" n="0062b20"/><lb ed="R037" n="0645b18"/>受定具足住。是第九定。内空。外空。乃至无性自性空。 <lb ed="X" n="0062b21"/><lb ed="R037" n="0646a01"/>六到彼岸。五眼。六神通。<persName>佛</persName>十力。四无所畏。四无碍解。 <lb ed="X" n="0062b22"/><lb ed="R037" n="0646a02"/>大慈大悲大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相智。 <lb ed="X" n="0062b23"/><lb ed="R037" n="0646a03"/>一切相智。此等名出世间法。云何有漏法。<persName>佛</persName>告善现。 <lb ed="X" n="0062b24"/><lb ed="R037" n="0646a04"/>世间五蕴。十二处。十八界。四静虑。四无量。四无色定。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0062c" n="0062c"/> <lb ed="X" n="0062c01"/><lb ed="R037" n="0646a05"/>所有一切堕三界法。是名有漏法。云何无漏法。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0062c02"/><lb ed="R037" n="0646a06"/>善现。谓出世间四静虑。四无量。四无色定。四念住。四 <lb ed="X" n="0062c03"/><lb ed="R037" n="0646a07"/>正断。四神足。五根。五力。七等觉支。八圣道支。三解脱 <lb ed="X" n="0062c04"/><lb ed="R037" n="0646a08"/>门。六到彼岸。五眼。六神通。<persName>佛</persName>十力。四无所畏。四无碍 <lb ed="X" n="0062c05"/><lb ed="R037" n="0646a09"/>解。大慈大悲大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相 <lb ed="X" n="0062c06"/><lb ed="R037" n="0646a10"/>智。一切相智。此等名无漏法。云何有为法。<persName>佛</persName>告善现。 <lb ed="X" n="0062c07"/><lb ed="R037" n="0646a11"/>谓欲界繫法。色界繫法。无色界繫法。五蕴。四静虑。四 <lb ed="X" n="0062c08"/><lb ed="R037" n="0646a12"/>无量。四无色定。四念住。四正断。四神足。五根。五力。七 <lb ed="X" n="0062c09"/><lb ed="R037" n="0646a13"/>等觉支。八圣道支。三解脱门。六到彼岸。五眼。六神通。 <lb ed="X" n="0062c10"/><lb ed="R037" n="0646a14"/><persName>佛</persName>十力。四无所畏。四无碍解。大慈大悲大喜大捨。十 <lb ed="X" n="0062c11"/><lb ed="R037" n="0646a15"/>八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相智。一切相智。所有一切有 <lb ed="X" n="0062c12"/><lb ed="R037" n="0646a16"/>生有住有异有灭法。是名有为法。云何无为法。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0062c13"/><lb ed="R037" n="0646a17"/>善现。若法无生无住无异无灭可得。所谓贪尽。嗔尽。 <lb ed="X" n="0062c14"/><lb ed="R037" n="0646a18"/>痴尽。真如。法界。法性。法住。法定。不虚妄性。不变异性。 <lb ed="X" n="0062c15"/><lb ed="R037" n="0646b01"/>離生性。平等性。实际。此等名无为法。云何共法。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0062c16"/><lb ed="R037" n="0646b02"/>善现。谓世间四静虑。四无量。四无色定。五神通。此等 <lb ed="X" n="0062c17"/><lb ed="R037" n="0646b03"/>名共法。何以故。共异生故。云何不共法。<persName>佛</persName>告善现。谓 <lb ed="X" n="0062c18"/><lb ed="R037" n="0646b04"/>无漏四静虑。四无量。四无色定。四念住。四正断。四神 <lb ed="X" n="0062c19"/><lb ed="R037" n="0646b05"/>足。五根。五力。七等觉支。八圣道支。三解脱门。六到彼 <lb ed="X" n="0062c20"/><lb ed="R037" n="0646b06"/>岸。五眼。六神通。<persName>佛</persName>十力。四无所畏。四无碍解。大慈大 <lb ed="X" n="0062c21"/><lb ed="R037" n="0646b07"/>悲大喜大捨。十八<persName>佛</persName>不共法。一切智。道相智。一切相 <lb ed="X" n="0062c22"/><lb ed="R037" n="0646b08"/>智。此等名不共法。何以故。不共异生故。菩萨摩诃萨。 <lb ed="X" n="0062c23"/><lb ed="R037" n="0646b09"/>修行般若波罗蜜多时。于如是等自相空法。不应执 <lb ed="X" n="0062c24"/><lb ed="R037" n="0646b10"/>著。何以故。以诸法自相不可分别故。应以无二为方 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0063a" n="0063a"/> <lb ed="X" n="0063a01"/><lb ed="R037" n="0646b11"/>便。觉一切法。何以故。以一切法无动相故。善现。于一 <lb ed="X" n="0063a02"/><lb ed="R037" n="0646b12"/>切无二无动。是菩萨句義。以是故。无句義是菩萨句 <lb ed="X" n="0063a03"/><lb ed="R037" n="0646b13"/>義<note place="inline">菩萨品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0063a04"/><lb ed="R037" n="0646b14"/><p xml:id="pX24p0063a0401">卷四十七<note place="inline">摩诃萨品</note> 卷四十八 卷四十九</p> <lb ed="X" n="0063a05"/><lb ed="R037" n="0646b15"/><p xml:id="pX24p0063a0501">善现白<persName>佛</persName>言。何缘菩萨复名摩诃萨。<persName>佛</persName>告善现。菩萨 <lb ed="X" n="0063a06"/><lb ed="R037" n="0646b16"/>于大有情众中。定当为上首。以是缘故。复名摩诃萨。 <lb ed="X" n="0063a07"/><lb ed="R037" n="0646b17"/>此菩萨发金刚喩心。决不退壞。我当擐坚固铠。于无 <lb ed="X" n="0063a08"/><lb ed="R037" n="0646b18"/>边生死大旷野中。摧破无量烦恼怨敌。我当枯竭无 <lb ed="X" n="0063a09"/><lb ed="R037" n="0647a01"/>边甚深生死大海。我当弃捨内外所重一切身财。我 <lb ed="X" n="0063a10"/><lb ed="R037" n="0647a02"/>当于一切有情等。作大義利。我当以三乘法。拔济一 <lb ed="X" n="0063a11"/><lb ed="R037" n="0647a03"/>切有情。皆令于无馀依涅槃界而般涅槃。我当虽以 <lb ed="X" n="0063a12"/><lb ed="R037" n="0647a04"/>三乘法灭度一切有情。而实不见有情得灭度者。我 <lb ed="X" n="0063a13"/><lb ed="R037" n="0647a05"/>当于一切法如实觉了无生无灭。我当钝以一切智 <lb ed="X" n="0063a14"/><lb ed="R037" n="0647a06"/>智心。修行六波罗蜜多。我当修学于一切法通达究 <lb ed="X" n="0063a15"/><lb ed="R037" n="0647a07"/>竟。遍入妙智。我当通达一切法相。乃至通达无边理 <lb ed="X" n="0063a16"/><lb ed="R037" n="0647a08"/>趣门妙智。我当引发三十七菩提分法。乃至一切相 <lb ed="X" n="0063a17"/><lb ed="R037" n="0647a09"/>智门。一切地狱。旁生。鬼界。人。天趣中诸有情类。所受 <lb ed="X" n="0063a18"/><lb ed="R037" n="0647a10"/>苦恼。我当代受。令彼安乐。一一各以无数方便教化。 <lb ed="X" n="0063a19"/><lb ed="R037" n="0647a11"/>令证无馀涅槃。作是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0063a1901" n="0063a1901"/><anchor xml:id="beg0063a1901" n="0063a1901"/>已<anchor xml:id="end0063a1901"/>。自殖善根。复经无量百千 <lb ed="X" n="0063a20"/><lb ed="R037" n="0647a12"/>俱胝那庾多大劫。圆满修集菩提资粮。然後趣证阿 <lb ed="X" n="0063a21"/><lb ed="R037" n="0647a13"/>耨多罗三藐三菩提。如是名为金刚喩心。是故菩萨 <lb ed="X" n="0063a22"/><lb ed="R037" n="0647a14"/>复名摩诃萨。</p> <lb ed="X" n="0063a23"/><lb ed="R037" n="0647a15"/><p xml:id="pX24p0063a2301">舍利子亦乐说菩萨由此義故。复名摩诃萨。</p> <lb ed="X" n="0063a24"/><lb ed="R037" n="0647a16"/><p xml:id="pX24p0063a2401">以要言之。由诸菩萨能为有情以无所得而为方便。 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0063b" n="0063b"/> <lb ed="X" n="0063b01"/><lb ed="R037" n="0647a17"/>说断一切见法故。此菩萨复名摩诃萨。若菩萨无方 <lb ed="X" n="0063b02"/><lb ed="R037" n="0647a18"/>便善巧。以有所得而为方便。便起色见。受想行识见。 <lb ed="X" n="0063b03"/><lb ed="R037" n="0647b01"/>乃至便起<persName>佛陀</persName>见。转法轮见。不能为诸有情说断诸 <lb ed="X" n="0063b04"/><lb ed="R037" n="0647b02"/>见法。</p> <lb ed="X" n="0063b05"/><lb ed="R037" n="0647b03"/><p xml:id="pX24p0063b0501">善现亦乐说菩萨由此義故。复名摩诃萨。白<persName>佛</persName>言。由 <lb ed="X" n="0063b06"/><lb ed="R037" n="0647b04"/>诸菩萨为一切智智发菩提心。无等等心。不共一切 <lb ed="X" n="0063b07"/><lb ed="R037" n="0647b05"/>声闻独觉心。于如是心。亦不取著。何以故。彼一切智 <lb ed="X" n="0063b08"/><lb ed="R037" n="0647b06"/>智心。是真无漏。不堕三界。求一切智智心。亦是无漏 <lb ed="X" n="0063b09"/><lb ed="R037" n="0647b07"/>不堕三界于如是心。不应取著。故此菩萨亦名摩诃 <lb ed="X" n="0063b10"/><lb ed="R037" n="0647b08"/>萨。</p> <lb ed="X" n="0063b11"/><lb ed="R037" n="0647b09"/><p xml:id="pX24p0063b1101">时舍利子问善现言。若一切智智心。是真无漏不堕 <lb ed="X" n="0063b12"/><lb ed="R037" n="0647b10"/>三界者。则一切愚夫异生声闻独觉等心亦应是真 <lb ed="X" n="0063b13"/><lb ed="R037" n="0647b11"/>无漏不堕三界。何以故。如是诸心。亦本性空故。所以 <lb ed="X" n="0063b14"/><lb ed="R037" n="0647b12"/>者何。以本性空法。是真无漏不堕三界。色亦应是真 <lb ed="X" n="0063b15"/><lb ed="R037" n="0647b13"/>无漏不堕三界。受想行识亦应是真无漏不堕三界。 <lb ed="X" n="0063b16"/><lb ed="R037" n="0647b14"/>乃至一切相智。亦应是真无漏不堕三界。何以故。以 <lb ed="X" n="0063b17"/><lb ed="R037" n="0647b15"/>色受想行识。乃至一切相智。皆本性空故。所以者何。 <lb ed="X" n="0063b18"/><lb ed="R037" n="0647b16"/>以本性空法。是真无漏。不堕三界。善现答言。如是如 <lb ed="X" n="0063b19"/><lb ed="R037" n="0647b17"/>是。诚如所说。时舍利子问善现言。若心色等法。无心 <lb ed="X" n="0063b20"/><lb ed="R037" n="0647b18"/>色等性故。咸不应取著者。则一切法应皆平等。无有 <lb ed="X" n="0063b21"/><lb ed="R037" n="0648a01"/>差别。云何<persName>如来</persName>说心色等法。有种种差别。若一切愚 <lb ed="X" n="0063b22"/><lb ed="R037" n="0648a02"/>夫异生。声闻。独觉。菩萨。<persName>如来</persName>。心色等法。皆本性空故。 <lb ed="X" n="0063b23"/><lb ed="R037" n="0648a03"/>是真无漏。不堕三界者。则圣者异生。及一切智与非 <lb ed="X" n="0063b24"/><lb ed="R037" n="0648a04"/>一切智。应皆平等无有差别。云何<persName>如来</persName>说诸凡圣。有 <pb ed="X" xml:id="X24.0449.0063c" n="0063c"/> <lb ed="X" n="0063c01"/><lb ed="R037" n="0648a05"/>种种差别。善现答言。<persName>如来</persName>随世俗言说施设。有此种 <lb ed="X" n="0063c02"/><lb ed="R037" n="0648a06"/>种差别。非由实義。菩萨修行般若波罗蜜多时。以无 <lb ed="X" n="0063c03"/><lb ed="R037" n="0648a07"/>所得为方便故。于所发菩提心。无等等心。不共一切 <lb ed="X" n="0063c04"/><lb ed="R037" n="0648a08"/>声闻独觉心。不恃不著。于一切法亦无取执。由此義 <lb ed="X" n="0063c05"/><lb ed="R037" n="0648a09"/>故名摩诃萨。</p> <lb ed="X" n="0063c06"/><lb ed="R037" n="0648a10"/><p xml:id="pX24p0063c0601"><name role="" type="person">满慈子</name>亦乐说菩萨由此義故。复名摩诃萨。白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0063c07"/><lb ed="R037" n="0648a11"/>由诸菩萨。为欲利乐一切有情。擐大功德铠故。发趣 <lb ed="X" n="0063c08"/><lb ed="R037" n="0648a12"/>大乘。乘大乘故。复名摩诃萨<note place="inline">四十七卷止</note>。</p> <lb ed="X" n="0063c09"/><lb ed="R037" n="0648a13"/><p xml:id="pX24p0063c0901">菩萨修行一波罗蜜多时。具擐六种波罗蜜多大功 <lb ed="X" n="0063c10"/><lb ed="R037" n="0648a14"/>德铠<note place="inline">十三葉止</note>。</p> <lb ed="X" n="0063c11"/><lb ed="R037" n="0648a15"/><p xml:id="pX24p0063c1101">发趣大乘<note place="inline">四十八卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0063c12"/><lb ed="R037" n="0648a16"/><p xml:id="pX24p0063c1201">乘于大乘 为遣修故。修一切法。如实观察一切法 <lb ed="X" n="0063c13"/><lb ed="R037" n="0648a17"/>但有假名。施设言说<note place="inline">摩诃萨品竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0063c14"/><lb ed="R037" n="0648a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若纲要卷一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0045c2101" to="#end0045c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">溪</lem><rdg wit="#wit.orig">豁</rdg></app> <app from="#beg0046b2001" to="#end0046b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0046c1101" to="#end0046c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0046c1401" to="#end0046c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047a0601" to="#end0047a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047a1901" to="#end0047a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047b0701" to="#end0047b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047b1601" to="#end0047b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047b2401" to="#end0047b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047c2301" to="#end0047c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048a1501" to="#end0048a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048b1701" to="#end0048b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048c2001" to="#end0048c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048c2002" to="#end0048c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048c2401" to="#end0048c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">啖</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB02528">啖</g></rdg></app> <app from="#beg0049a2101" to="#end0049a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0049b1901" to="#end0049b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0049c2201" to="#end0049c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0051b1701" to="#end0051b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0051b2401" to="#end0051b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0051b2402" to="#end0051b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0051c1901" to="#end0051c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0052c1501" to="#end0052c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0053c0801" to="#end0053c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0054a1801" to="#end0054a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0054c1601" to="#end0054c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1101" to="#end0055b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1201" to="#end0055b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1301" to="#end0055b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1401" to="#end0055b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1701" to="#end0055b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0055b1801" to="#end0055b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057a0301" to="#end0057a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057a0401" to="#end0057a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057a1201" to="#end0057a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057a2301" to="#end0057a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057b2001" to="#end0057b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c1201" to="#end0058c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0058c2101" to="#end0058c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0059b1401" to="#end0059b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">谄<note type="cf1">T05n0220_p0212c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0059c2001" to="#end0059c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0059c2401" to="#end0059c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0062a1201" to="#end0062a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">谄<note type="cf1">T05n0220_p0262a07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0062a2201" to="#end0062a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0063a1901" to="#end0063a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0052001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0052001">若下疑脱波罗二字</note> <note n="0056001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0056001">身疑命</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0045c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0045c2101">溪【CB】，豁【卍续】</note> <note n="0046b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0046c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0046c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2401">啖【CB】，<g ref="#CB02528">啖</g>【卍续】</note> <note n="0049a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0049b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0049c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0051b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0051b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0051b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0051b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0051b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0051b2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0051c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0051c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0052c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0052c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0053c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0053c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0054a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0054a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0054c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0054c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0055b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0058c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0058c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0058c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0059b1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0059b14.03" target="#nkr_note_add_0059b1401">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0059c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0059c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0059c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0059c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0062a1201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0062a12.17" target="#nkr_note_add_0062a1201">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0062a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0062a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0063a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0063a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>